Ból kolana potrafi przysporzyć prawdziwych kłopotów. To na tyle newralgiczne miejsce, że problem w tym stawie może promieniować zarówno w dół do łydki, jak i w górę, imitując dolegliwości biodra. Z tego artykułu dowiesz się, co najczęściej powoduje ból w zależności od tego, gdzie dokładnie boli, i jak się go leczy.
Budowa stawu kolanowego
Staw kolanowy tworzą kość udowa i kość piszczelowa, a tuż obok, po bocznej stronie, leży kość strzałkowa. Między kością udową a piszczelową znajdują się dwie łąkotki (przyśrodkowa i boczna), które amortyzują obciążenia i poprawiają stabilność stawu. Całość otacza torebka stawowa wzmocniona wieloma więzadłami. Od przodu w skład stawu wchodzi także niewielka kość – rzepka, która porusza się po ściśle wyznaczonym torze po kości udowej, tworząc z nią staw rzepkowo-udowy.
Często można spotkać się z określeniem, że kolano to staw więzadłowy, ponieważ stabilizuje go wiele mocnych więzadeł. Równie ważne są jednak mięśnie. Od przodu kolano stabilizują m.in. mięsień czworogłowy i krawiecki, od tyłu – mięśnie kulszowo-goleniowe, od strony bocznej – pasmo biodrowo-piszczelowe, a stronę przyśrodkową wzmacniają mięśnie przywodziciele. Znajomość tych elementów jest kluczowa do rozpoznania i leczenia bólu kolana.
Ból kolana od przedniej strony
Z przodu kolana znajduje się rzepka, dlatego osoby z bólem w tej okolicy często mówią:
„coś mnie boli pod rzepką” lub „coś mnie boli tam w środku”.
Najczęstsze przyczyny bólu w tym miejscu to:
- zespół bólu rzepkowo-udowego – ból np. przy schodzeniu ze schodów czy długim siedzeniu z ugiętymi kolanami; najczęściej wynik przeciążenia i osłabienia mięśni uda oraz biodra. Zmiany chrząstki (chondromalacja) widoczne w badaniach nie zawsze są przyczyną bólu,
- kolano skoczka – przeciążenie więzadła rzepki w miejscu jego przyczepu,
- zapalenie kaletki przedrzepkowej – np. po długim klęczeniu,
- u dzieci w okresie dojrzewania – choroba Osgooda-Schlattera.
Nagły uraz i obrzęk – możliwe uszkodzenie ACL
Nagły uraz z uczuciem „przeskoczenia” w kolanie, szybki obrzęk i poczucie niestabilności mogą świadczyć o zerwaniu więzadła krzyżowego przedniego (ACL) – wymaga to oceny ortopedy. Ból przy uszkodzeniu ACL nie ma jednego typowego miejsca, bo więzadło leży wewnątrz stawu. Jeśli więzadło zostało zrekonstruowane, przykładowe ćwiczenia znajdziesz w dziale ćwiczenia po rekonstrukcji ACL – ich tempo i zakres ustala chirurg prowadzący.
Ból kolana z bocznej strony
W tym miejscu najczęściej spotykam takie problemy jak:
- boczne przyparcie rzepki, czyli zbaczanie rzepki w stronę boczną,
- uszkodzenia łąkotki bocznej (pęknięcie) i jej więzadeł,
- przeciążenie w okolicy pasma biodrowo-piszczelowego (tzw. kolano biegacza), często związane z osłabieniem mięśni biodra,
- uszkodzenie więzadła pobocznego (naciągnięcie, naderwanie, zerwanie),
- problem w stawie piszczelowo-strzałkowym bliższym (podwichnięcie, naciągnięcie więzadeł itp.).
Ból po przyśrodkowej stronie kolana
Po wewnętrznej stronie kolana często znajdziemy:
- uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej (pęknięcie) i jej mocowań,
- uszkodzenia więzadła pobocznego przyśrodkowego (naciągnięcie, naderwanie, zerwanie),
- zapalenie kaletki gęsiej stopki – ból kilka centymetrów poniżej szpary stawowej, częsty u osób z nadwagą i zmianami zwyrodnieniowymi,
- zmiany zwyrodnieniowe, które u osób starszych często dotyczą właśnie przyśrodkowej części stawu,
- nadmiernie napięte mięśnie przywodziciele, przyczepiające się w okolicy wewnętrznej strony kolana.
Przy problemach z łąkotką pomocne mogą być ćwiczenia przy uszkodzeniu łąkotek.
Ból w tylnej części kolana
Ból w dole podkolanowym może świadczyć o:
- naciągnięciu ścięgien pod kolanem – m.in. mięśni kulszowo-goleniowych, np. w wyniku urazu przeprostnego,
- uszkodzeniu więzadeł i torebki w tylnej części stawu,
- torbieli Bakera – wypełnionym płynem uwypukleniu w dole podkolanowym.
W procesie diagnostycznym trzeba wykluczyć także takie problemy jak:
- zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego,
- złamania,
- choroby stawu biodrowego (ból z biodra często promieniuje do kolana),
- zaburzenia równowagi mięśniowej.
Szukanie przyczyny bólu może być wspierane badaniem obrazowym, np. prześwietleniem (RTG) czy USG, jednak podstawą są wywiad i badanie pacjenta.
Kiedy pilnie do lekarza
Nie zwlekaj z wizytą u lekarza lub na SOR, jeśli:
- kolano jest gorące, zaczerwienione i towarzyszy temu gorączka,
- po urazie nie możesz stanąć na nodze lub kolano jest zniekształcone,
- kolano nagle się zablokowało i nie da się go wyprostować,
- łydka jest obrzęknięta, bolesna i ucieplona – może to być zakrzepica (objawy bywają podobne do pękniętej torbieli Bakera).
W pozostałych sytuacjach zapraszam na konsultację – ustalę, co jest źródłem bólu.
Kłucie w kolanie przy chodzeniu
Często dostaję pytanie:
„odczuwam kłucie w kolanie podczas chodzenia, co to może być?”
Prawda jest taka, że aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba przeprowadzić wywiad i wykonać testy w gabinecie, ponieważ takie objawy może dawać każda z wymienionych wyżej struktur. Kłucie w kolanie (czy jakiekolwiek inne odczucie) może wynikać z naciągnięcia mięśnia, przeciążenia ścięgna, pękniętej łąkotki, urazu więzadła czy torebki stawowej. Dopiero dokładne badanie pokazuje, który z tych elementów powoduje dolegliwości. Jak to wygląda w praktyce, możesz przeczytać w studium przypadku bólu kolana.
Ból kolana – leczenie
Leczenie zależy od przyczyny – inaczej leczy się naciągnięty mięsień, a inaczej zapalenie kaletki. Podstawą leczenia są dobrane ćwiczenia wzmacniające mięśnie uda i biodra oraz stopniowe zwiększanie obciążeń. Terapię manualną, masaż czy suche igłowanie stosuję pomocniczo – głównie po to, by zmniejszyć ból i ułatwić ćwiczenia.
- Ćwiczenia – wzmocnienie osłabionych mięśni, poprawa kontroli ruchu i stopniowy powrót do aktywności.
- Edukacja – jak dawkować obciążenia na co dzień, by nie prowokować bólu.
- Różne formy masażu – pomocniczo, w celu rozluźnienia nadmiernie napiętych mięśni i zmniejszenia bólu.
- Terapia powięziowa i manualna – pomocniczo, by ułatwić ruch.
- Suche igłowanie – wprowadzenie cienkiej igły w bolesne, nadmiernie napięte miejsca w mięśniu, by zmniejszyć ból.
- Fizykoterapia – jako uzupełnienie.
Jeśli kolano boli Cię od kilku tygodni albo ból wraca przy chodzeniu czy na schodach – zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku. Więcej o tym, jak pracuję, przeczytasz na stronie ból kolana. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
