Ból w okolicy pięty pojawiający się podczas chodzenia niekoniecznie wynika z urazu, np. skręcenia kostki. Jeśli pojawia się powoli i z czasem narasta, może mieć charakter przewlekły i wskazywać na problem z rozcięgnem podeszwowym – pasmem mocnej tkanki łącznej, które biegnie od pięty do palców i podtrzymuje łuk stopy.
Pierwszym i podstawowym objawem jest ból w okolicy kości piętowej od strony podeszwy. Nasila się szczególnie przy dużym obciążeniu stopy. Charakterystyczny jest ból z samego rana, przy pierwszych krokach po wstaniu z łóżka, a także po dłuższym siedzeniu. Skąd bierze się ten problem i jak sobie z nim radzić – przeczytasz poniżej.
Zapalenie rozcięgna podeszwowego – przyczyny
Istotną rolę w powstawaniu problemów z rozcięgnem podeszwowym odgrywa budowa stopy – prawidłowe wysklepienie, wspierane przez dobrze pracujące mięśnie. Jeśli mięśnie są zbyt słabe, łuk podłużny stopy może się obniżać, prowadząc do płaskostopia. Sprzyja to nadmiernym obciążeniom rozcięgna. Przy płaskostopiu zmniejsza się zdolność stopy do amortyzacji, kości w stawach układają się nieprawidłowo, a mięśnie i więzadła pracują w niekorzystnych warunkach.
Odwrotną sytuacją jest stopa wydrążona – z nadmiernie wysokim łukiem. Mięśnie podeszwowej strony stopy są wtedy nadmiernie napięte, a stopa staje się krótsza, jakby „ściśnięta”. To również zwiększa obciążenie tkanek miękkich. Na stopę wpływają też inne zmiany w jej budowie, np. paluch koślawy (hallux).
Warto pamiętać, że stopa jest częścią całej kończyny. Mięśnie i powięzi łączą się ze sobą, tworząc tzw. łańcuchy mięśniowo-powięziowe, dlatego nadmierne napięcie, np. mięśni łydki, może przenosić się na podeszwę stopy. Do przeciążenia rozcięgna przyczyniają się także długie stanie, nagłe zwiększenie ilości chodzenia lub biegania oraz nadwaga.
Czym jest ostroga piętowa
Tytułowa ostroga to kostna narośl na kości piętowej od strony podeszwy, widoczna na zdjęciu RTG. Nie każdy pacjent z bólem pięty ją ma – występuje mniej więcej u co drugiego. Ostrogę można też mieć i w ogóle nie odczuwać bólu.
Źródłem bólu jest przeciążenie rozcięgna w miejscu jego przyczepu do kości piętowej, a nie sama zmiana kostna. Mimo nazwy „zapalenie” w badaniach widać głównie zmiany przeciążeniowe (fasciopatię), a nie typowy stan zapalny – dlatego najlepiej działa stopniowe, dobrze dobrane obciążanie stopy. W tym miejscu z czasem mogą powstawać mikrozwapnienia.
Z czym można pomylić ból pięty
- podrażnienie korzeni nerwowych w odcinku lędźwiowym,
- ucisk na nerw piszczelowy lub jego gałęzie,
- obrzęk pourazowy,
- zapalenie kaletki ścięgna Achillesa,
- złamanie zmęczeniowe kości piętowej,
- choroby zapalne stawów,
- zaburzenia krążenia i zastoje krwi.
Ostroga piętowa – leczenie
Leczenie często jest długotrwałe, ale skuteczne – według dostępnych danych nawet ok. 90% pacjentów wraca do zdrowia bez operacji. Poprawa zwykle następuje w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy. Leczenie może obejmować:
- ćwiczenia – przede wszystkim rozciąganie rozcięgna i stopniowy trening siłowy (opisane niżej),
- ćwiczenia zmniejszające napięcie mięśni łydki i stopy – pamiętam przy tym o pracy z całą kończyną,
- różne formy masażu, w tym masaż tkanek głębokich, który zmniejsza napięcie mięśni i usprawnia przepływ płynów tkankowych,
- terapię falą uderzeniową,
- dobór odpowiedniego obuwia, a w razie potrzeby specjalnie dopasowanych wkładek,
- okresowo niesteroidowe leki przeciwzapalne w celu zmniejszenia bólu – po konsultacji z lekarzem.
Ćwiczenia o najlepszych dowodach
- Rozciąganie rozcięgna – rano, jeszcze przed wstaniem z łóżka, usiądź, chwyć palce stopy i przyciągnij je do siebie, aż poczujesz rozciąganie pod stopą. Przytrzymaj 10 sekund, powtórz 10 razy.
- Wspięcia na palce z ręcznikiem – stań na stopniu tak, by pięty wystawały poza krawędź, a pod palcami bolącej stopy podłóż zwinięty ręcznik. Powoli unoś się na palce (ok. 3 sekundy), zatrzymaj na górze (ok. 2 sekundy) i powoli opuść (ok. 3 sekundy). Trzymaj się poręczy lub ściany.
Ćwicz w zakresie, w którym ból jest umiarkowany. Jeśli po ćwiczeniach ból wyraźnie się nasila i utrzymuje do następnego dnia, zmniejsz liczbę powtórzeń lub skonsultuj się z fizjoterapeutą.
Fala uderzeniowa
Fala uderzeniowa to jedna z najlepiej udokumentowanych metod przy przewlekłym bólu pięty. Zwykle wykonuje się serię kilku zabiegów w odstępach ok. tygodnia – zawsze łącznie z ćwiczeniami.
Czy ostrogę trzeba operować?
Operację (np. częściowe uwolnienie rozcięgna) rozważa się rzadko – dopiero gdy mimo co najmniej 6–12 miesięcy dobrze prowadzonego leczenia zachowawczego ból nie ustępuje.
Kiedy do lekarza
Skonsultuj się z lekarzem, jeśli:
- ból pięty pojawił się po urazie lub nie możesz obciążyć stopy,
- pięta jest obrzęknięta i boli przy ściskaniu jej z boków (możliwe złamanie zmęczeniowe),
- ból jest obustronny i towarzyszy mu sztywność innych stawów,
- ból budzi Cię w nocy albo towarzyszy mu drętwienie stopy,
- pięta jest zaczerwieniona, gorąca, a Ty masz gorączkę.
Jeśli ból pięty utrudnia Ci chodzenie i nie mija mimo odciążenia – zapraszam do mojego gabinetu. Dobiorę ćwiczenia i w razie potrzeby zaproponuję falę uderzeniową. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267. Ceny wszystkich wizyt znajdziesz w cenniku.
