Dystalne ścięgno bicepsa to dolny koniec mięśnia dwugłowego ramienia – ten, który łączy mięsień z przedramieniem tuż poniżej zgięcia łokcia. Jego uszkodzenie zdarza się rzadko, ale gdy dojdzie do całkowitego zerwania, liczy się czas. Poniżej wyjaśniam, jak rozpoznać ten uraz, kiedy potrzebna jest pilna wizyta u ortopedy i jak wygląda powrót do sprawności.
Ważne: jeśli poczułeś nagły „strzał” w zgięciu łokcia, pojawił się siniak, a mięsień „podjechał” w górę ramienia, zgłoś się do ortopedy w ciągu kilku dni. Całkowite zerwanie najlepiej operować w ciągu pierwszych 2–3 tygodni od urazu.
Budowa i rola dystalnego ścięgna bicepsa
Biceps ma dwie głowy – długą i krótką – które zaczynają się na łopatce. W dolnej części ramienia oba brzuśce łączą się w jedno ścięgno przyczepiające się do guzowatości kości promieniowej, czyli wyniosłości na kości przedramienia. Dodatkowo mięsień łączy się z przedramieniem płaskim pasmem tkanki łącznej (tzw. rozcięgnem), dlatego po zerwaniu ścięgna część siły bywa zachowana.
Dystalne ścięgno odpowiada nie tylko za zginanie łokcia. Biceps jest też najsilniejszym mięśniem odwracającym przedramię (supinacja) – to ruch, który wykonujesz, przekręcając klucz w zamku, wkręcając śrubę czy obracając dłoń wewnętrzną stroną do góry.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Do zerwania dochodzi najczęściej nagle – gdy ugięty łokieć zostaje gwałtownie wyprostowany przez duży ciężar. Tak bywa przy łapaniu spadającego przedmiotu, podnoszeniu ciężkiego mebla czy intensywnym treningu siłowym. Mięsień próbuje się wtedy przeciwstawić, a ścięgno nie wytrzymuje obciążenia.
Uraz dotyczy głównie mężczyzn między 40. a 60. rokiem życia, zwykle w ręce dominującej. Osłabienie ścięgna może wynikać ze zmian przeciążeniowych w słabo ukrwionym odcinku ścięgna tuż przy przyczepie. Ryzyko zwiększają też:
- palenie tytoniu,
- stosowanie sterydów anabolicznych,
- wcześniejsze zastrzyki sterydowe w okolicę ścięgna,
- powtarzające się przeciążenia, np. w pracy fizycznej lub na siłowni.
Objawy uszkodzenia dystalnego ścięgna bicepsa
Przy całkowitym zerwaniu objawy są zwykle wyraźne:
- nagły trzask lub uczucie „strzału” i ostry ból w zgięciu łokcia,
- siniak na przedniej stronie łokcia i przedramienia, pojawiający się po 1–2 dniach,
- obrzęk w okolicy łokcia,
- przesunięcie brzuśca mięśnia ku górze ramienia (tzw. objaw Popeye’a),
- osłabienie zginania łokcia, a zwłaszcza odwracania dłoni – np. przy przekręcaniu klucza.
Ostry ból często mija po kilku dniach, co bywa mylące. Po jego ustąpieniu wiele osób odczuwa już tylko osłabienie ręki i odkłada wizytę u lekarza – a to może zamknąć drogę do najprostszego leczenia operacyjnego.
Przy częściowym uszkodzeniu lub przeciążeniu ścięgna objawy są łagodniejsze: ból w zgięciu łokcia nasilający się przy dźwiganiu i obracaniu przedramienia, czasem bolesność przy ucisku. Ból w okolicy barku ma zwykle inne przyczyny – o nich przeczytasz na stronie o bólu barku.
Kiedy pilnie do ortopedy
Nie czekaj, aż „samo przejdzie”, i zgłoś się do ortopedy w ciągu kilku dni, jeśli:
- podczas dźwigania poczułeś trzask w zgięciu łokcia,
- na przedramieniu pojawił się siniak, a kształt mięśnia na ramieniu się zmienił,
- masz wyraźnie mniej siły przy zginaniu łokcia i odwracaniu dłoni.
Całkowite zerwanie najlepiej naprawić operacyjnie w ciągu pierwszych 2–3 tygodni. Później ścięgno się obkurcza, powstaje tkanka bliznowata i ponowne przyszycie bywa niemożliwe bez przeszczepu, a zabieg jest rozleglejszy. Nieleczone całkowite zerwanie prowadzi zwykle do trwałego osłabienia ręki.
Diagnostyka
Podstawą jest badanie lekarskie. Ortopeda ogląda kształt mięśnia, ocenia siłę zginania i odwracania przedramienia oraz wykonuje proste testy kliniczne. W tzw. teście hakowym lekarz próbuje „zahaczyć” palcem ścięgno w zgięciu łokcia – jeśli nie da się go wyczuć, przemawia to za zerwaniem.
Rozpoznanie potwierdza się badaniem USG lub rezonansem magnetycznym (MRI). Zdjęcie RTG zwykle nie pokazuje ścięgna, ale czasem uwidacznia fragment kości oderwany razem z przyczepem.
Leczenie – częściowe a całkowite zerwanie
Uszkodzenie częściowe i przeciążenie ścięgna
Gdy ścięgno jest tylko częściowo naderwane lub przeciążone, lekarz może zalecić leczenie zachowawcze:
- czasowe ograniczenie dźwigania i ruchów wywołujących ból,
- fizjoterapię – stopniowo dozowane ćwiczenia wzmacniające ścięgno i mięśnie ramienia oraz przedramienia,
- leki przeciwbólowe według zaleceń lekarza.
Ćwiczenia wykonuje się w zakresie, w którym ból pozostaje niewielki. Jeśli dolegliwości się nasilają lub siła wyraźnie spada, trzeba wrócić do lekarza – czasem uszkodzenie częściowe wymaga jednak operacji.
Całkowite zerwanie
Przy całkowitym zerwaniu u osób aktywnych zaleca się zwykle leczenie operacyjne. Chirurg ponownie przytwierdza ścięgno do kości promieniowej (reinsercja). Może do tego użyć kotwicy, śruby, specjalnego „guzika” mocowanego do kości lub połączenia tych metod – wybór techniki zależy od chirurga i rodzaju urazu.
U części osób, zwłaszcza mniej aktywnych fizycznie lub z przeciwwskazaniami do zabiegu, ortopeda może zaproponować leczenie bez operacji. Trzeba wtedy liczyć się z trwałym osłabieniem – szczególnie przy odwracaniu przedramienia.
Rehabilitacja po operacji – etapy
Szczegóły ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju zabiegu i sposobu mocowania ścięgna. Orientacyjnie rehabilitacja przebiega tak:
- Ochrona ścięgna – pierwsze tygodnie, często w ortezie. Ruchy barku, nadgarstka i palców, kontrola obrzęku, delikatne ruchy łokcia w zakresie dozwolonym przez chirurga. Bez dźwigania.
- Odzyskiwanie ruchu – stopniowe zwiększanie zakresu zginania, prostowania i obracania przedramienia, bez oporu.
- Wzmacnianie – po zgodzie lekarza lekkie ćwiczenia z oporem, stopniowo coraz trudniejsze.
- Powrót do pracy i sportu – ćwiczenia dopasowane do codziennych wymagań; cięższa praca fizyczna i trening siłowy zwykle dopiero po kilku miesiącach.
W trakcie ćwiczeń ból powinien pozostać łagodny. Przerwij ćwiczenie i skontaktuj się z lekarzem, jeśli poczujesz nowy trzask, nagle stracisz siłę albo pojawi się gorączka, zaczerwienienie lub wyciek z rany.
Rehabilitacja po reinsercji ścięgna bicepsa
Po reinsercji ścięgna bicepsa fizjoterapia zaczyna się zwykle w pierwszych tygodniach po zabiegu – najpierw chodzi o bezpieczny zakres ruchu, a później o stopniowy powrót siły, zawsze zgodnie z zaleceniami chirurga. Plan ćwiczeń najlepiej prowadzić u fizjoterapeuty, który na co dzień pracuje z łokciem i ręką.
Jeśli podejrzewasz zerwanie ścięgna bicepsa, nie zwlekaj z wizytą u ortopedy. Jeśli natomiast dokucza Ci ból barku – zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku; zobacz, jak pracuję przy bólu barku. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.


