Przejdź do treści głównej

Szyja i głowa

Whiplash, czyli smagnięcie biczem

mgr Tomasz Jasik, fizjoterapeutaaktualizacja: 28 września 20264 min czytania

Whiplash - Smagnięcie Biczem. Fizjoterapeuta w Sanoku.

Whiplash, czyli uraz typu „smagnięcie biczem” (uraz biczowy), to uraz odcinka szyjnego kręgosłupa wywołany gwałtownym ruchem głowy do tyłu i do przodu. Najczęściej zdarza się podczas stłuczek i wypadków samochodowych. Dobra wiadomość jest taka, że u większości osób objawy stopniowo mijają – pod warunkiem, że najpierw wykluczy się poważne uszkodzenia, a potem szyja wróci do ruchu.

Jak dochodzi do urazu

Typowy mechanizm to uderzenie w tył samochodu. Przy uderzeniu w tył auta tułów zostaje pchnięty do przodu, a głowa „zostaje” i gwałtownie odgina się do tyłu, po czym odbija do przodu – jak koniec smagającego bicza. W ułamku sekundy mięśnie, więzadła i stawy szyi zostają nadmiernie rozciągnięte i przeciążone.

Oprócz wypadków drogowych do podobnego urazu może dojść podczas:

  • jazdy na kolejce górskiej w wesołym miasteczku,
  • źle postawionego kroku na schodach lub upadku,
  • uprawiania sportów kontaktowych i sztuk walki,
  • innych sytuacji, w których głowa wykonuje nagły, niekontrolowany ruch.

W większości przypadków dochodzi do naciągnięcia tkanek miękkich (mięśni, więzadeł, torebek stawowych). W cięższych urazach możliwe są jednak złamania kręgów lub uszkodzenie nerwów – dlatego tak ważna jest właściwa ocena zaraz po wypadku.

Uwaga: skok do płytkiej wody może spowodować złamanie kręgosłupa i porażenie – po takim urazie nie ruszaj poszkodowanego i wezwij pogotowie (112).

Objawy

Najczęstsze objawy urazu biczowego to:

  • ból karku,
  • sztywność szyi i ograniczony zakres ruchu,
  • ból głowy, często w okolicy potylicy,
  • ból promieniujący do barków i między łopatki.

U części osób pojawiają się też zawroty głowy, zmęczenie, problemy z koncentracją i snem, a rzadziej drętwienie lub mrowienie rąk czy zaburzenia widzenia lub słuchu.

Co ważne, objawy nie zawsze pojawiają się od razu. Często narastają w ciągu kilku godzin lub następnego dnia po wypadku, a część osób ma na początku tak lekkie dolegliwości, że nie szuka pomocy.

Kiedy pilnie do lekarza

Po wypadku najpierw lekarz, potem fizjoterapia. Lekarze stosują tzw. kanadyjskie kryteria (kanadyjską regułę dla kręgosłupa szyjnego), aby ocenić, kto wymaga zdjęcia RTG lub tomografii. W prostych słowach: jedź na SOR, jeśli po wypadku:

  • masz ponad 65 lat,
  • uraz był groźny: wypadek przy dużej prędkości, dachowanie, wypadnięcie z pojazdu, zderzenie rowerzysty z autem, upadek z wysokości ponad 1 metra lub z kilku schodów, uderzenie głową przy skoku do wody,
  • czujesz drętwienie, mrowienie lub osłabienie rąk czy nóg,
  • nie możesz obrócić głowy o ok. 45° (pół drogi do barku) w każdą stronę,
  • ból w linii kręgosłupa (na środku karku) jest bardzo silny lub bolesny przy dotyku.

Wezwij pogotowie (112), jeśli po urazie pojawiają się zaburzenia świadomości, silny narastający ból głowy, wymioty, zaburzenia mowy, połykania lub widzenia, niedowład albo problemy z oddawaniem moczu. W takich sytuacjach nie ruszaj poszkodowanego bez potrzeby.

Pierwsze dni: pozostań aktywny

Gdy lekarz wykluczy poważne uszkodzenia, najważniejsze jest, by szyja nie była „oszczędzana” za bardzo. Podejście do leczenia urazu biczowego bywa nieodpowiednie, szczególnie gdy stosuje się niepotrzebne usztywnienie. Kołnierz zakładany „na wszelki wypadek” zwykle opóźnia powrót do sprawności, bo mięśnie słabną, a lęk przed ruchem rośnie.

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi w pierwszych dniach warto:

  • wykonywać codzienne czynności, na ile pozwala ból,
  • kilka razy dziennie delikatnie poruszać głową we wszystkich kierunkach,
  • w razie potrzeby stosować leki przeciwbólowe zgodnie z zaleceniem lekarza lub farmaceuty,
  • unikać długiego leżenia i siedzenia w jednej pozycji.

Czasowe usztywnienie ma sens tylko wtedy, gdy lekarz stwierdzi niestabilność lub złamanie kręgosłupa.

Fizjoterapia i ćwiczenia

Po urazie biczowym fizjoterapia skupia się przede wszystkim na stopniowym przywracaniu ruchu szyi i oswajaniu lęku przed ruchem. Terapia przebiega zwykle etapami:

  1. Zmniejszenie bólu i odzyskanie ruchu – delikatne ćwiczenia zakresu ruchu (obroty, skłony, przyciąganie brody), terapia tkanek miękkich i terapia manualna.
  2. Stabilizacja – ćwiczenia głębokich mięśni szyi, które odpowiadają za kontrolę ustawienia głowy, oraz mięśni obręczy barkowej.
  3. Powrót do pełnej aktywności – stopniowe zwiększanie obciążeń, ćwiczenia kontroli ruchu i koordynacji oka z ruchem głowy (przy zawrotach), powrót do pracy, prowadzenia auta i sportu.

Ćwiczenia wykonuj powoli, w zakresie, który nie nasila wyraźnie bólu. Lekki dyskomfort jest dopuszczalny, ale jeśli pojawia się drętwienie rąk, zawroty głowy lub ból narasta po ćwiczeniach – przerwij je i skonsultuj się ze specjalistą. Jeśli ból promieniuje do ręki, przydatne może być też sprawdzenie, czy nie ma problemu z dyskiem – więcej w artykule o przepuklinie odcinka szyjnego.

Rokowanie

Większość osób poprawia się w ciągu kilku tygodni do 3 miesięcy. U części dolegliwości utrzymują się dłużej – częściej wtedy, gdy ból od początku jest bardzo silny, towarzyszą mu objawy neurologiczne lub duży stres i lęk przed ruchem. Wczesny powrót do aktywności i dobrze dobrane ćwiczenia zwiększają szansę na szybszą poprawę.

Więcej o terapii dolegliwości karku przeczytasz na stronie ból szyi.

Jeśli po stłuczce lub wypadku szyja wciąż boli i jest sztywna, a lekarz wykluczył poważne uszkodzenia, zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku. Na pierwszej wizycie (ok. 45 min) dokładnie Cię zbadam i ustalę plan terapii. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.

Przeczytaj też

Wszystkie artykuły: Szyja i głowa

Udostępnij artykuł: FacebookWhatsAppE-mail

Pierwsza wizyta

Postawmy Cię na nogi

Umów pierwszą wizytę – wolny termin wybierzesz w kalendarzu online. Wolisz porozmawiać? Zadzwoń – odbieram osobiście.

  • Bez skierowania – wizyty prywatne
  • Wolne terminy widzisz od razu w kalendarzu
  • Wizyta ok. 45 min – 170 zł

Pn–wt, czw–pt 8:00–15:00 · śr 11:00–20:00 · ul. Legionów Polskich 42, Sanok

Rehabilio
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.