Ścięgno Achillesa to najsilniejsze ścięgno w ciele człowieka, które paradoksalnie najczęściej ulega zerwaniu. Ścięgno to zbudowane jest z połączenia ścięgien dwóch odrębnych mięśni:

i przyczepia się do guzowatości kości piętowej. Jego główną funkcją jest zgięcie podeszwowe stopy- to oznacza, że jeśli stajesz na palcach, lub podskakujesz pracuje właśnie ten mięsień (ścięgno).  

Najczęściej do zerwania ścięgna dochodzi u osób uprawiających sporty amatorskie, w wieku 30-50 lat, głównie płci męskiej. Częstość występowania waga się w przedziale 7-20 na 100 000 rocznie.

Do uszkodzenia ścięgna dochodzi w mechanizmie urazu ostrego, lub przewlekłego. Ostre zerwanie najczęściej związane jest z aktywnością fizyczną 68% urazów. Najczęściej są to sporty w który dochodzi do szybkiej zmiany kierunku, lub nagłego zatrzymania: badminton, piłka nożna, siatkówka, koszykówka, tenis. Czynnikami predysponującymi do tego rodzaju uszkodzenia to:

Najczęstsze mechanizmy urazu to:

Pchanie samochodu – w momencie gdy przodostopie jest obciążone a my próbujemy się odepchnąć z jednoczesnym wyprostem kolana- dzieje się tak w przypadku sprintu, czy skoków.

Ześlizgnięcie – to mechanizm w którym dochodzi do gwałtownego zgięcia grzbietowego stopy, na przykład w przypadku ześlizgnięcie się z drabiny.

Niekontrolowany upadek z wysokości z stopą zgiętą.

Zerwanie ścięgna Achillesa – objawy.

  1. Ostry, klujący ból w momencie pęknięcia- jakby ktoś coś wbił w piętę,
  2. Słyszalny trzask
  3. Wyczuwalna przerwa ciągłości ścięgna w badaniu dotykiem,
  4. Opuchnięta tylna część pięty
  5. Zmniejszone aktywne zgięcie podeszwowe stopy (ale możliwe)
  6. Zwiększone bierne zgięcie grzbietowe stopy
  7. Upośledzony chód
  8. Pozytywny test Thompsona

Uraz o charakterze przewlekłym to drugi rodzaj urazów stanowiący 32%. Określenia tego używa się jeżeli uszkodzenie występuje 4-6 tygodni po urazie, a jego objawy to: ból, zmniejszona siła, sztywność stawu skokowego.

Podział uszkodzeń ścięgna Achillesa:

Typ 1: częściowe uszkodzenie <50% – zazwyczaj leczone zachowawczo,

Typ 2: całkowite pęknięcie z przerwą <3 cm- zazwyczaj leczone zespolenie operacyjnym koniec do końca.

Typ 3: całkowite zerwanie z przerwą 3-6 cm- często wymaga dodania innego ścięgna- np. syntetycznego.

Typ 4: zerwanie całkowite z ubytkiem >6 cm.

Diagnostyka zerwania

Prawidłowa diagnoza jest kluczowa dla skutecznego leczenia. Diagnostyka zerwania ścięgna Achillesa obejmuje:

  1. Wywiad medyczny: Lekarz zapyta o okoliczności urazu, objawy oraz wcześniejsze problemy z Achillesami.
  2. Badanie fizykalne: Ocena zakresu ruchu, siły mięśniowej oraz lokalizacji bólu. Test Thompsona jest jednym z badań, które mogą pomóc w diagnozie.
  3. Diagnostyka obrazowa:
    • USG (ultrasonografia): Pozwala na ocenę struktury ścięgna i zlokalizowanie przerwania.
    • MRI (rezonans magnetyczny): Zapewnia szczegółowy obraz ścięgna i okolicznych tkanek, co jest pomocne szczególnie w trudnych przypadkach diagnostycznych.

Postępowanie po postawieniu diagnozy

Po potwierdzeniu diagnozy zerwania ścięgna Achillesa, lekarz omówi dostępne opcje leczenia, które mogą obejmować interwencję chirurgiczną lub leczenie zachowawcze, w zależności od stopnia uszkodzenia ścięgna i indywidualnych potrzeb pacjenta.

Przygotowanie do operacji

Gdy zdiagnozowano zerwanie ścięgna Achillesa i podjęto decyzję o konieczności operacji, odpowiednie przygotowanie do zabiegu jest kluczowe dla zapewnienia jego powodzenia i minimalizacji ryzyka powikłań. Ten rozdział przedstawia kluczowe kroki, które pacjenci i ich opiekunowie powinni podjąć w celu przygotowania się do operacji.

Wybór chirurga i placówki

  1. Specjalizacja i doświadczenie: Ważne jest, aby wybrać chirurga specjalizującego się w leczeniu urazów ścięgna Achillesa, najlepiej z polecenia innego specjalisty lub poprzez rekomendacje innych pacjentów.
  2. Placówka medyczna: Wybór odpowiedniego szpitala lub kliniki, która posiada dobre warunki i pozytywne opinie, jest również istotny dla zapewnienia wysokiej jakości opieki.

Przedoperacyjne badania i konsultacje

  1. Badania: Przed operacją pacjent musi przejść szereg badań, takich jak badania krwi, EKG czy rentgen klatki piersiowej, aby upewnić się, że jest w dobrym stanie zdrowia i gotowy do zabiegu.
  2. Konsultacje: Rozmowy z anestezjologiem i chirurgiem są ważne, aby omówić szczegóły operacji, metodę znieczulenia i postępowanie pooperacyjne.

Planowanie rekonwalescencji

  1. Rehabilitacja: Należy zaplanować wstępny harmonogram rehabilitacji i zorganizować wsparcie fizjoterapeuty.
  2. Zarządzanie bólem: Ważne jest, aby omówić z lekarzem dostępne opcje łagodzenia bólu po operacji.
  3. Transport: Pacjent będzie potrzebował pomocy w transporcie do domu po zabiegu oraz do placówek medycznych na wizyty kontrolne i sesje rehabilitacyjne.

Przebieg operacji

Rozdział ten opisuje, czego pacjent może oczekiwać podczas operacji rekonstrukcji ścięgna Achillesa, jakie techniki chirurgiczne są najczęściej stosowane i jakie są kluczowe momenty tego procesu. Zrozumienie tych elementów może pomóc pacjentom w lepszym przygotowaniu się do zabiegu i w zarządzaniu oczekiwaniami co do procesu leczenia.

Techniki chirurgiczne

Chirurgia ścięgna Achillesa może być przeprowadzona za pomocą różnych technik, zależnych od rodzaju i zakresu urazu, a także preferencji i doświadczenia chirurga. Dwie podstawowe metody to:

  1. Operacja otwarta: Jest to tradycyjna metoda, w której chirurg wykonuje stosunkowo długie nacięcie w celu bezpośredniego dostępu do uszkodzonego ścięgna.
  2. Operacja minimalnie inwazyjna: Ta nowocześniejsza technika charakteryzuje się mniejszymi nacięciami, co potencjalnie skraca czas gojenia i zmniejsza ryzyko infekcji.

Etapy operacji

  1. Przygotowanie do zabiegu: Po znieczuleniu, czy to ogólnym, czy miejscowym, noga jest dezynfekowana i przygotowywana do operacji.
  2. Dostęp do ścięgna: Chirurg wykonuje nacięcie skóry, aby uzyskać dostęp do uszkodzonego ścięgna.
  3. Rekonstrukcja ścięgna: Uszkodzone końce ścięgna są zszywane razem przy użyciu specjalnych technik chirurgicznych. W niektórych przypadkach może być konieczne użycie dodatkowej tkanki, np. przeszczepu, do wzmocnienia ścięgna.
  4. Zamknięcie nacięcia: Po rekonstrukcji ścięgna, nacięcie skórne jest zamykane za pomocą szwów lub klamer.

Czego NIE ROBIĆ bezpośrednio po operacji ?!

  1. Nie  stawaj na operowanej nodze: Bezpośrednio po operacji należy unikać stawiania wagi ciała na operowaną nogę, chyba że lekarz zaleci inaczej. Może to spowodować przeciążenie i uszkodzenie naprawionego ścięgna.
  2. Nie mocz opatrunku: Trzeba unikać kontaktu opatrunku i rany z wodą, aby zapobiec zakażeniom. Do czasu usunięcia szwów lub zalecenia inaczej przez lekarza, rana powinna pozostać sucha.
  3. Nie rozciągaj ścięgna. Nie wykonuj zgięcia grzbietowego stopy.
  4.  Nie pal papierosów. Palenie może znacznie opóźnić gojenie, zmniejszając przepływ krwi do tkanki, podczas gdy nadmierne spożycie alkoholu może wpływać na zdolność organizmu do regeneracji.
  5. Nie jedź samochodem: Pacjent powinien unikać prowadzenia pojazdów, dopóki nie zostanie to zalecone przez lekarza, zwłaszcza jeśli używa leków przeciwbólowych, które mogą wpływać na zdolność koncentracji i reakcji.
  6. Nie wykonuj intensywnych ćwiczeń: Unikaj intensywnych lub obciążających ćwiczeń, które mogą wpłynąć na operowaną nogę. Jakiekolwiek ćwiczenia powinny być omówione i zatwierdzone przez lekarza lub fizjoterapeutę.

Pooperacyjne oczekiwania

  1. Monitoring: Bezpośrednio po operacji pacjent pozostaje pod nadzorem, aby personel medyczny mógł monitorować wszelkie oznaki komplikacji.
  2. Zarządzanie bólem: Pacjent otrzyma leki przeciwbólowe, aby zminimalizować dyskomfort po operacji.
  3. Początkowa mobilizacja: W zależności od zastosowanej techniki i instrukcji chirurga, pacjent może być zalecony do utrzymywania nogi w uniesieniu, aby zmniejszyć obrzęk i poprawić krążenie.

https://www.youtube.com/watch?v=wAPMBcybAAo

Okres pooperacyjny

Bezpośrednia rekonwalescencja w szpitalu

  1. Monitorowanie pooperacyjne: Tuż po operacji, pacjent pozostaje w szpitalu do monitorowania w celu wykrycia jakichkolwiek natychmiastowych komplikacji, takich jak infekcje, krwawienia, lub problemy z krążeniem.
  2. Zarządzanie bólem: Leki przeciwbólowe są administrowane w celu minimalizacji dyskomfortu. Ważne jest informowanie personelu medycznego o poziomie doświadczanego bólu.
  3. Rozpoczęcie mobilizacji: W zależności od zaleceń chirurga, pacjenci mogą być zachęcani do wykonywania pewnych ruchów nogą, aby wspomóc krążenie i zapobiec zakrzepom.

Zalecenia po wypisie ze szpitala

  1. Odpoczynek: W pierwszych dniach po operacji kluczowe jest odpoczywanie z nogą uniesioną, aby zredukować obrzęk i wspomóc gojenie.
  2. Używanie ortezy: Wiele osób po operacji ścięgna Achillesa musi nosić ortezy, które stabilizują stopę i ścięgno, zapobiegając przypadkowym ruchom, które mogłyby zagrozić procesowi gojenia.
  3. Higiena: Trzeba dbać o czystość opatrunków i unikać moczenia rany, co jest kluczowe dla zapobiegania infekcjom.
  4. Kontrole pooperacyjne: Wizyty kontrolne u chirurga są niezbędne do monitorowania postępów gojenia i dostosowywania planu leczenia.

Najczęstsze komplikacje

  1. Zakażenie rany: Jest to jedna z najczęstszych komplikacji po operacji. Aby jej uniknąć, ważna jest odpowiednia higiena i regularne kontrole u lekarza.
  2. Zakrzepy krwi: Niewystarczająca aktywność po operacji może zwiększyć ryzyko zakrzepicy. Ćwiczenia ruchowe i ewentualne leczenie przeciwzakrzepowe mogą pomóc w zapobieganiu tej komplikacji.
  3. Problemy z gojeniem się rany: Cukrzyca, palenie tytoniu, czy słaba dieta mogą wpłynąć na proces gojenia.
  4. Ryzyko ponownego zerwania: Zbyt szybki powrót do intensywnych aktywności może zwiększyć to ryzyko.

Wczesna rehabilitacja

  1. Fizjoterapia: Wczesne włączenie się w program rehabilitacyjny jest kluczowe, aby przywrócić zakres ruchu i siłę mięśniową.
  2. Stopniowanie obciążenia: Należy stopniowo zwiększać obciążenie na operowaną nogę zgodnie z zaleceniami lekarza i fizjoterapeuty.

Rehabilitacja

Po operacji ścięgna Achillesa, rehabilitacja jest kluczowym elementem procesu leczenia, który pomaga pacjentom odzyskać pełną funkcjonalność nogi. Ten rozdział przedstawia etapy rehabilitacji, które są niezbędne do skutecznego powrotu do zdrowia i codziennych aktywności.