Wiele osób choć raz skręciło stopę lub staw skokowy. Czasem takiemu urazowi towarzyszy złamanie V kości śródstopia – długiej kości biegnącej wzdłuż zewnętrznej krawędzi stopy, od małego palca w stronę pięty. Złamania te różnią się miejscem, objawami i sposobem leczenia. W tym artykule wyjaśniam, jakie są rodzaje tych złamań, po czym je rozpoznać i jak wygląda powrót do chodzenia.
Rodzaje złamań V kości śródstopia
Złamania tej kości dzieli się na trzy główne rodzaje:
- Złamanie guzowatości (podstawy) V kości śródstopia – dotyczy wyczuwalnej „górki” na zewnętrznej krawędzi stopy, mniej więcej w połowie jej długości, w miejscu przyczepu ścięgna mięśnia strzałkowego krótkiego. Najczęściej powstaje przy skręceniu stopy do wewnątrz, gdy mięsień gwałtownie się napina i odrywa fragment kości. To najczęstszy rodzaj; zwykle dobrze się zrasta i rzadko wymaga operacji.
- Złamanie Jonesa – występuje nieco dalej od pięty niż złamanie guzowatości. W tej okolicy ukrwienie kości jest słabsze, dlatego zrost trwa dłużej i częściej pojawiają się kłopoty z gojeniem. Może powstać nagle (np. przy skręcie stopy z obciążeniem przodostopia) lub jako złamanie zmęczeniowe po długotrwałym przeciążeniu.
- Złamanie trzonu V kości śródstopia – dotyczy środkowej części kości; szczelina złamania bywa skośna lub spiralna. Najczęściej wynika z urazów skrętnych stopy.
Objawy
Objawy złamań tej kości to:
- Obrzęk, siniak i ból na zewnętrznej krawędzi stopy – ból nasila się przy ucisku i obciążaniu nogi.
- Stosunkowo niewielki ból przy złamaniu guzowatości – objawy bywają łagodniejsze niż przy innych złamaniach, przez co uraz łatwo pomylić ze zwykłym skręceniem.
- Mało charakterystyczne objawy przy zmęczeniowym złamaniu Jonesa – ból narasta stopniowo przy chodzeniu lub bieganiu, a obrzęk i siniak mogą być ledwo widoczne.
Kiedy iść na RTG
Po skręceniu stopy zgłoś się do lekarza i na zdjęcie RTG, jeśli:
- nie możesz przejść 4 kroków – ani zaraz po urazie, ani w gabinecie lekarskim,
- ucisk podstawy V kości śródstopia (wyczuwalnej „górki” na zewnętrznej krawędzi stopy) jest wyraźnie bolesny,
- stopa jest zniekształcona albo obrzęk i siniak szybko narastają,
- ból w tej okolicy narasta od tygodni przy chodzeniu lub bieganiu, mimo braku wyraźnego urazu.
Pilnej oceny lekarza wymaga też ból, obrzęk i ucieplenie łydki w czasie noszenia gipsu lub ortezy – może to oznaczać zakrzepicę. Przy nagłej duszności lub bólu w klatce piersiowej dzwoń od razu pod 112.
Diagnostyka
Rozpoznanie złamania V kości śródstopia obejmuje:
- Badanie lekarskie – lekarz pyta o przebieg urazu i ocenia, które miejsce jest bolesne przy ucisku.
- RTG – zdjęcia w kilku projekcjach pokazują miejsce i ustawienie złamania.
- Tomografia komputerowa lub rezonans – potrzebne w niektórych przypadkach, np. przy podejrzeniu złamania zmęczeniowego, które na początku może nie być widoczne na RTG.
Leczenie zależy od rodzaju złamania
- Złamanie guzowatości bez przemieszczenia – najczęściej wystarcza leczenie czynnościowe: sztywny but lub orteza i chodzenie z obciążaniem w granicach bólu, zgodnie z zaleceniem ortopedy. Gips stosuje się rzadziej.
- Złamanie guzowatości z przemieszczeniem – gdy odłamy są wyraźnie przesunięte lub złamanie obejmuje powierzchnię stawową, ortopeda może zaproponować operację.
- Złamanie Jonesa – ze względu na słabsze ukrwienie zrost trwa dłużej. U większości osób stosuje się unieruchomienie i odciążenie przez 6–8 tygodni; zespolenie śrubą proponuje się zwykle sportowcom lub gdy kość się nie zrasta.
- Złamanie trzonu – w zależności od przemieszczenia leczenie może być nieoperacyjne lub operacyjne.
Jeśli złamanie było operowane, szczegóły obciążania stopy i rehabilitacji ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju zabiegu. Więcej o tym, jak wygląda powrót do sprawności po zabiegach, przeczytasz na stronie rehabilitacja pooperacyjna.
Rehabilitacja
Gdy lekarz stwierdzi, że zrost postępuje prawidłowo i pozwoli na pełniejsze obciążanie, zaczyna się rehabilitacja. Po zdjęciu ortezy pomagam pacjentom odzyskać ruchomość stopy, normalny chód i stabilność stawu skokowego. Najważniejsze cele to:
- uzyskanie prawidłowych zakresów ruchu w stopie i stawie skokowym,
- zmniejszenie bólu i obrzęku, jeśli się utrzymują,
- nauka prawidłowego chodu, który mógł się zmienić przez noszenie ortezy lub chodzenie o kulach,
- rozluźnienie przykurczów mięśniowych,
- stopniowe wzmacnianie osłabionych mięśni stopy i łydki.
Ograniczone ruchy w stopie
Po okresie unieruchomienia (gips, szyna, orteza) stopa często jest sztywna. Gdy ruchomość zaczyna się poprawiać, warto dołączyć ćwiczenia stabilizacji stawu skokowego. Ćwicz w zakresie bez ostrego bólu; jeśli po ćwiczeniach ból i obrzęk wyraźnie się nasilają, zmniejsz obciążenie i skonsultuj to z fizjoterapeutą. Oto przykład:
Więcej przykładowych ćwiczeń znajdziesz na stronie ćwiczenia po skręceniu kostki.
Podsumowanie
Złamania V kości śródstopia wymagają dokładnej diagnostyki i leczenia dopasowanego do rodzaju złamania. W razie podejrzenia złamania skonsultuj się z lekarzem, aby kość zrosła się prawidłowo. Przy dobrze prowadzonym leczeniu i rehabilitacji większość osób wraca do chodzenia bez bólu i do swojej aktywności – tempo zależy od rodzaju złamania.
Jeśli masz podobne dolegliwości, zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku (ul. Legionów Polskich 42). Na pierwszej wizycie (ok. 45 min) dokładnie Cię zbadam i ustalę plan terapii. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
