Choroba Osgooda-Schlattera to przeciążenie i stan zapalny okolicy chrząstki wzrostowej kości piszczelowej tuż poniżej rzepki, na wyniosłości kostnej zwanej guzowatością piszczeli. Guzowatość piszczeli to miejsce, w którym za pośrednictwem więzadła rzepki przyczepia się duży, silny mięsień czworogłowy uda. U rosnących dzieci i nastolatków chrząstka wzrostowa w tym miejscu jest obszarem względnej słabości i może ulec przeciążeniu w wyniku powtarzających się skoków, sprintów lub zbyt intensywnego treningu. Jest to stan przejściowy, rzadko występujący po zakończeniu wzrostu.
Typowe objawy
- Pod kolanem widoczna jest lekko obrzęknięta, ciepła i bolesna przy dotyku guzowatość piszczeli, z czasem może się ona uwypuklać.
- Ból pojawia się podczas aktywności, zwłaszcza przy prostowaniu nogi z oporem: wchodzeniu po schodach, skakaniu, głębokim przysiadzie, klęczeniu czy podnoszeniu ciężarów, a także po dłuższym, intensywnym treningu.
- Z czasem ból może pojawiać się zarówno w trakcie aktywności, jak i po niej, a przy dużym przeciążeniu także w spoczynku.
Rozpoznanie stawia się zwykle na podstawie badania. RTG lub USG wykonuje się, gdy obraz jest nietypowy.
Choroba Osgooda-Schlattera – czynniki ryzyka
- wiek: występuje głównie u aktywnych nastolatków w okresie skoku wzrostowego – u chłopców zwykle między 12. a 15. rokiem życia, u dziewcząt nieco wcześniej,
- szybki wzrost kości, za którym nie nadążają mięśnie i ścięgna,
- zbyt intensywny trening i niedostosowanie obciążeń do kondycji, brak okresu przygotowawczego,
- sporty z dużą liczbą skoków, sprintów i zmian kierunku (np. piłka nożna, koszykówka, siatkówka),
- nadwaga,
- słaba siła i elastyczność mięśni uda.
Kiedy pilnie do lekarza
Nie każdy ból kolana u dziecka to choroba Osgooda-Schlattera. Pilnie skonsultuj dziecko z lekarzem, jeśli:
- ból budzi je w nocy,
- kolano jest mocno spuchnięte w całości,
- pojawia się gorączka lub złe samopoczucie,
- dziecko utyka albo ból promieniuje z biodra (choroby biodra u nastolatków często dają ból odczuwany w kolanie),
- po skoku lub upadku pojawił się nagły, silny ból pod rzepką i dziecko nie może wyprostować nogi ani jej obciążyć – wtedy od razu SOR.
Środki zapobiegawcze
- Dbaj o prawidłową masę ciała.
- Rób odpowiednią rozgrzewkę przed treningiem.
- Utrzymuj dobrą kondycję: siłę mięśni, elastyczność, wytrzymałość i sprawność sercowo-naczyniową.
- Ćwicz umiarkowanie, unikaj skrajności i gwałtownego zwiększania liczby treningów.
- Nie pomijaj okresu przygotowawczego w cyklu rocznym.
- Stosuj prawidłową technikę ćwiczeń.
Leczenie i rokowanie
Rokowanie jest dobre – dolegliwości zwykle ustępują wraz z zakończeniem wzrostu. W łagodnych przypadkach wystarcza niewielkie zmniejszenie aktywności. W cięższych przypadkach potrzebna bywa kilkutygodniowa przerwa od skoków i sprintów. Unieruchomienie stosuje się dziś wyjątkowo – ważniejsze jest mądre dawkowanie treningu i ćwiczenia.
W leczeniu stosuje się:
- ograniczenie czynności wywołujących silny ból (podskoki, sprinty) i stopniowy powrót do nich,
- chłodzenie okolicy guzowatości po wysiłku i – w razie potrzeby – leki przeciwbólowe zgodnie z zaleceniem lekarza,
- ćwiczenia rozciągające i wzmacniające, zwłaszcza mięśnia czworogłowego i mięśni tylnej strony uda (kulszowo-goleniowych), a także mięśni biodra,
- opaskę podrzepkową zakładaną na więzadło rzepki, która u części osób zmniejsza ból podczas aktywności.
Ćwiczenia powinny być wykonywane w zakresie, w którym ból jest niewielki i ustępuje do następnego dnia. Jeśli ból po treningu lub ćwiczeniach narasta, trzeba zmniejszyć obciążenie. W rzadkich przypadkach, gdy po zakończeniu wzrostu pozostają bolesne fragmenty kostne, lekarz może zaproponować zabieg operacyjny.
W gabinecie pracuję także z nastolatkami z chorobą Osgooda-Schlattera – pokazuję odpowiednie ćwiczenia i podpowiadam, jak dostosować trening, żeby młody sportowiec nie musiał rezygnować ze sportu. Więcej o terapii dolegliwości kolana przeczytasz na stronie ból kolana.
Jeśli chcesz skonsultować ból kolana swojego dziecka w Sanoku, zapraszam do mojego gabinetu – wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
