Kaletki to niewielkie „poduszki” wypełnione płynem, które zmniejszają tarcie między kością a skórą, ścięgnami lub mięśniami. Leżą głównie poza stawem. W okolicy kolana jest ich kilka i każda może ulec podrażnieniu – wskutek mikrourazów, przeciążeń, zakażenia lub chorób zapalnych.
Zapalenie kaletki to częsta przyczyna bólu kolana, szczególnie u osób, które dużo klęczą, i u sportowców. Może powodować ból, obrzęk i ograniczenie ruchu.
Objawy i badanie
Objawy zapalenia kaletki
- miejscowy ból i tkliwość, nasilające się podczas aktywności (np. chodzenia, klęczenia),
- obrzęk w miejscu podrażnionej kaletki, czasem zaczerwienienie skóry,
- sztywność kolana po dłuższym bezruchu, np. siedzeniu,
- dyskomfort podczas chodzenia po schodach, przysiadów lub skoków.
Uwaga na zakażenie kaletki
Jeśli kaletka jest mocno zaczerwieniona, gorąca, bardzo bolesna, na skórze nad nią jest rana lub otarcie albo masz gorączkę – nie czekaj, zgłoś się do lekarza tego samego dnia. Zakażenie zdarza się szczególnie często w kaletce przedrzepkowej, np. po otarciu kolana. Leczy się je antybiotykiem, a masaż, ćwiczenia obciążające czy zastrzyki sterydowe są wtedy przeciwwskazane.
Badanie
Podczas badania lekarz lub fizjoterapeuta może stwierdzić:
- miejscowy obrzęk, czasem zaczerwienienie skóry,
- bolesność przy ucisku w miejscu zajętej kaletki,
- ograniczenie ruchomości kolana, zwłaszcza przy nasilonym stanie zapalnym,
- wyniki testów funkcjonalnych, które pomagają odróżnić zapalenie kaletki od innych przyczyn bólu (np. uszkodzenia łąkotki czy więzadeł).
Najczęstsze rodzaje zapalenia kaletek kolana
Zapalenie kaletki przedrzepkowej („kolano pokojówki”)
- kaletka leży pod skórą, na przedniej powierzchni rzepki,
- typowy jest wyraźny, miękki obrzęk przed rzepką,
- najczęściej wynika z klęczenia na twardym podłożu – dotyczy np. osób sprzątających, ogrodników, glazurników.
Zapalenie kaletki podrzepkowej („kolano duchownego”)
- dotyczy kaletek leżących poniżej rzepki, przy więzadle rzepki – powierzchownej (pod skórą) lub głębokiej (za więzadłem),
- ból i obrzęk pojawiają się poniżej rzepki, często po długim klęczeniu w pozycji wyprostowanej lub przy przeciążeniu.
Nie myl go z „kolanem skoczka”, czyli tendinopatią więzadła rzepki – to przeciążenie samego więzadła, częste u siatkarzy i koszykarzy. Więcej przeczytasz we wpisie o tendinopatii więzadła rzepki.
Zapalenie kaletki gęsiej stopki
- ból i tkliwość po wewnętrznej stronie kolana, kilka centymetrów poniżej szpary stawu,
- często występuje u biegaczy i osób z koślawością kolan,
- może współwystępować z chorobą zwyrodnieniową kolana, szczególnie u kobiet po 50. roku życia z nadwagą.
Szczegółowo opisuję ten problem w osobnym artykule o zapaleniu gęsiej stopki.
Zapalenie kaletki mięśnia półbłoniastego
- ból w tylnej, przyśrodkowej części kolana,
- sprzyjają mu przeciążenia mięśni tylnej strony uda (kulszowo-goleniowych), np. u biegaczy.
Ból z tyłu kolana może mieć też inne źródła – np. tendinopatię mięśnia podkolanowego.
Torbiel Bakera
Torbiel Bakera to powiększona kaletka w dole podkolanowym (kaletka mięśnia brzuchatego łydki i półbłoniastego). Najczęściej towarzyszy zmianom zwyrodnieniowym kolana lub uszkodzeniu łąkotki i daje uczucie ucisku oraz obrzęk z tyłu kolana. Nagły ból i obrzęk łydki wymagają pilnej wizyty u lekarza, by odróżnić pękniętą torbiel od zakrzepicy.
Zapalenie kaletki kolana – diagnostyka
Badania obrazowe
- USG – badanie pierwszego wyboru. Pozwala ocenić ilość płynu w kaletce, jej rozmiar i otaczające struktury.
- RTG kolana – niewiele mówi o samej kaletce, ale pomaga wykluczyć zmiany zwyrodnieniowe lub kostne.
- Rezonans magnetyczny (MRI) – potrzebny rzadko: gdy USG nie wyjaśnia dolegliwości lub podejrzewa się uszkodzenie łąkotki czy więzadeł.
Gdy podejrzewa się zakażenie, lekarz może pobrać płyn z kaletki do badania.
Co warto wykluczyć
- uszkodzenie łąkotki (np. blokowanie stawu),
- zespół pasma biodrowo-piszczelowego (ból po zewnętrznej stronie kolana),
- chorobę zwyrodnieniową stawu kolanowego,
- zakażenie stawu (gorączka, gorący, obrzęknięty staw, złe samopoczucie).
Leczenie
Poniższe metody dotyczą zapalenia kaletki bez zakażenia. Przy podejrzeniu zakażenia najpierw potrzebna jest wizyta u lekarza.
Leczenie zachowawcze
- Zmniejszenie obciążeń – unikanie ruchów i pozycji nasilających ból (klęczenia, głębokich przysiadów, skoków); u sportowców zmniejszenie intensywności treningu lub zmiana aktywności.
- Chłodzenie – okłady z lodu owiniętego w materiał, 10–15 minut kilka razy dziennie, w celu zmniejszenia bólu i obrzęku.
- Leki – niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen, ketoprofen – po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza przy chorobach żołądka, nerek, nadciśnieniu lub lekach przeciwzakrzepowych.
- Rehabilitacja – ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące kolano (czworogłowy uda, mięśnie biodra), ćwiczenia rozciągające, korekcja sposobu chodzenia i obciążania kolana. Ćwiczenia wykonuj w zakresie bez bólu; jeśli obrzęk lub ból narasta, przerwij.
- Ortezy i nakolanniki – nakolanniki ochronne przy pracy w pozycji klęczącej, w razie potrzeby orteza stabilizująca kolano.
Leczenie inwazyjne
- Nakłucie (aspiracja) kaletki – usunięcie nadmiaru płynu przy dużym obrzęku; pozwala też zbadać płyn, np. w kierunku zakażenia.
- Zastrzyk z kortykosteroidu – podawany przez lekarza bezpośrednio do kaletki (najlepiej pod kontrolą USG), po wykluczeniu zakażenia. Łagodzi objawy, ale jego stosowanie powinno być ograniczone, by nie uszkadzać tkanek.
- Leczenie chirurgiczne – rzadko, przy przewlekłym zapaleniu opornym na inne metody; polega na usunięciu kaletki (bursektomii), także metodą endoskopową.
Rokowanie i powrót do aktywności
- Czas leczenia – większość zapaleń kaletki kolana mija po kilku tygodniach leczenia zachowawczego.
- Powrót do aktywności – stopniowe zwiększanie obciążeń po ustąpieniu objawów. W sporcie zwykle warto przez kilka tygodni (często 4–6) unikać aktywności wywołujących ból.
- Zapobieganie nawrotom – regularne wzmacnianie mięśni, odpowiednie obuwie, nakolanniki i przerwy przy pracy w klęku.
Kiedy pilnie do lekarza
- kaletka jest zaczerwieniona, gorąca, bardzo bolesna, jest nad nią rana lub otarcie albo masz gorączkę – wizyta u lekarza tego samego dnia,
- cały staw kolanowy jest gorący, obrzęknięty i nie możesz nim ruszać – możliwe zakażenie stawu, jedź na SOR,
- nagle pojawił się ból, obrzęk i ucieplenie łydki – trzeba wykluczyć zakrzepicę; przy duszności lub bólu w klatce piersiowej dzwoń pod 112.
Podsumowanie
Większość zapaleń kaletki kolana mija po kilku tygodniach leczenia zachowawczego. Kluczowe jest ustalenie, która kaletka jest podrażniona, i wykluczenie zakażenia.
Jeśli obrzęk lub ból kolana utrzymują się – zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku. Ocenię, która kaletka jest podrażniona, i dobiorę ćwiczenia (więcej: ból kolana). Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
