Staw kolanowy porusza się zasadniczo w dwóch płaszczyznach – wykonuje zgięcie i wyprost, a w pewnym zakresie także rotację. Po urazie i po operacji zakres ruchu w kolanie bywa znacznie ograniczony. Jeśli taki stan utrzymuje się długo, odzyskanie pełnej ruchomości może być trudne. Z tego artykułu dowiesz się, dlaczego kolano przestaje się zginać, dlaczego tak ważne jest odzyskanie pełnego zakresu ruchu i jak to zrobić.
Dlaczego po operacji brakuje zgięcia?
Zgięcie kolana to ruch, przy którym pięta zbliża się do pośladka. Jeśli stojąc przyciągniesz piętę do pośladka – wykonujesz zgięcie. Jeśli leżąc przyciągniesz piętę do pośladka, przesuwając ją po podłodze – także zginasz kolano. Dla prawidłowego funkcjonowania ważne jest, aby zakres zgięcia był podobny w obu nogach.
Najczęstszą przyczyną ograniczenia zgięcia jest uraz lub operacja. Uraz, np. uszkodzenie łąkotki czy zerwanie więzadła, wywołuje stan zapalny, którego celem jest niedopuszczenie do dalszego uszkadzania struktur w stawie. Stan zapalny objawia się:
- obrzękiem,
- bólem,
- ograniczeniem funkcji (w tym przypadku zgięcia),
- ociepleniem,
- zaczerwienieniem.
Zwróć uwagę, że zwłaszcza trzy pierwsze objawy utrudniają zginanie kolana. Podobnie jest po operacji – również wtedy pojawia się stan zapalny, którego celem jest regeneracja uszkodzonych struktur.
Dodatkowo po niektórych zabiegach konieczne jest czasowe ograniczenie ruchu, aby tkanki mogły się prawidłowo zagoić. Na przykład po szyciu łąkotki ortopeda zwykle ogranicza zakres zgięcia (często do ok. 90°) na kilka pierwszych tygodni – dokładny zakres ustala operator i trzeba się go ściśle trzymać. Ograniczenie zgięcia chroni zszyty fragment łąkotki przed nadmiernym uciskiem i rozejściem się szwów. Jest ono czasowe – w miarę gojenia się łąkotki zakres zgięcia stopniowo się zwiększa.
Pamiętaj: stan zapalny to naturalny etap gojenia. Nie należy go na siłę likwidować, ale warto go kontrolować. Jeżeli na którymś etapie rehabilitacji kolano bardziej spuchnie po ćwiczeniach, często oznacza to, że obciążenie było zbyt duże i trzeba zrobić krok w tył. Obrzęk po operacji może jednak mieć też inne, groźne przyczyny – przeczytaj sekcję „Kiedy pilnie do lekarza”.
Wszystko zależy więc od tego, jak wygląda ograniczenie zgięcia w Twoim kolanie i co jest jego przyczyną. Plan postępowania warto ustalić z ortopedą i fizjoterapeutą.
Dlaczego nie warto czekać?
Część osób po operacji kolana stosuje zasadę „odpocznę i poczekam”. Takie postępowanie może jednak utrudnić powrót do sprawności. Organizm potrzebuje warunków do regeneracji, ale nie oznacza to całkowitego unieruchomienia nogi. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami (m.in. programami szybkiego powrotu do sprawności po operacji, tzw. ERAS) wczesne uruchamianie pacjenta skraca pobyt w szpitalu, zmniejsza ryzyko powikłań i zwiększa zadowolenie pacjentów.
Konsekwencjami długotrwałego unieruchomienia nogi są m.in.:
- osłabienie mięśni,
- słabsza praca pompy żylnej (większe ryzyko obrzęków i zakrzepicy),
- przykurcze mięśni,
- zrosty w okolicy kaletek i torebki stawowej.
Równie ważny jak zgięcie jest pełny wyprost kolana – ćwiczenia na wyprost opisuję we wpisie 4 ćwiczenia poprawiające wyprost w kolanie.
Ćwiczenia na zgięcie kolana po operacji
Pamiętaj! Rodzaj ćwiczeń zależy od przyczyny problemu, rodzaju operacji i etapu, na którym jesteś – ćwiczenia uzgodnij z ortopedą lub fizjoterapeutą. Szczegóły ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju zabiegu. Zginaj kolano do uczucia oporu lub lekkiego rozciągania, nie do silnego bólu. Przerwij ćwiczenie, jeśli ból gwałtownie narasta, kolano wyraźnie puchnie albo pojawia się uczucie blokowania.
Gotowe zestawy ćwiczeń po konkretnych zabiegach znajdziesz też na stronach: ćwiczenia po rekonstrukcji ACL oraz ćwiczenia przy uszkodzeniu łąkotek.
Etap wczesny – pierwsze tygodnie (w zakresie dozwolonym przez operatora)
Te ćwiczenia zwykle można zaczynać wcześnie – w zakresie ruchu, na który pozwolił operator, i bez obciążania kolana.
Ćwiczenie 1. Ślizg pięty w siadzie na krześle
- Pozycja wyjściowa – siad na krześle.
- Ruch: przesuwaj piętę po podłodze pod krzesło, czynnie zginając kolano.
- Zginaj kolano do momentu, gdy poczujesz opór, lub zgodnie z zaleceniami terapeuty.
- Wykonaj 3 serie po 10–15 powtórzeń.
Ćwiczenie 2. Przetaczanie piłki stopą w siadzie
- Pozycja wyjściowa – siad na krześle, stopa operowanej nogi oparta na piłce.
- Ruch: przetaczaj piłkę stopą do tyłu, czynnie zginając kolano.
- Zginaj kolano do momentu, gdy poczujesz opór, lub zgodnie z zaleceniami terapeuty.
- Wykonaj 3 serie po 10–15 powtórzeń.
Ćwiczenie 3. Ślizg pięty w leżeniu na plecach
- Pozycja wyjściowa – leżenie na plecach, nogi wyprostowane.
- Ruch: przesuwaj piętę po podłożu w stronę pośladka, czynnie zginając kolano.
- Zginaj kolano do momentu, gdy poczujesz opór, lub zgodnie z zaleceniami terapeuty.
- Wykonaj 3 serie po 10–15 powtórzeń.
Etap późniejszy – tylko po zgodzie lekarza lub fizjoterapeuty
Poniższe ćwiczenia wykonuj dopiero wtedy, gdy lekarz lub fizjoterapeuta na to pozwoli, rana jest wygojona, a w przypadku ćwiczenia 6 – gdy możesz bezboleśnie klęczeć. Po szyciu łąkotki, rekonstrukcji więzadła czy endoprotezie kolana głębokie zginanie i klęk wprowadza się zwykle znacznie później niż ćwiczenia z etapu wczesnego.
Ćwiczenie 4. Zginanie kolan z nogami na piłce
- Pozycja wyjściowa – leżenie na plecach, wyprostowane nogi oparte na piłce.
- Ruch: zginaj obie nogi w kolanach, przyciągając piłkę do siebie.
- Zginaj kolana do momentu, gdy poczujesz opór, lub zgodnie z zaleceniami terapeuty.
- Wykonaj 3 serie po 10–15 powtórzeń.
Ćwiczenie 5. Zginanie kolana w siadzie na piłce
- Pozycja wyjściowa – siad na piłce, operowana noga wyprostowana.
- Ruch: przetaczaj się z piłką do przodu, zginając operowaną nogę w kolanie.
- Zginaj kolano do momentu, gdy poczujesz opór, lub zgodnie z zaleceniami terapeuty.
- Wykonaj 3 serie po 10–15 powtórzeń.
Ćwiczenie 6. Rozciąganie mięśnia czworogłowego w klęku
- Pozycja wyjściowa – klęk podparty. Pod kolano połóż miękką poduszkę. Ułóż rozciąganą nogę na krześle i przejdź do klęku jednonóż.
- Ruch: przesuwaj biodra do przodu, rozciągając mięsień czworogłowy uda.
- Przytrzymaj tę pozycję co najmniej 60 sekund – czuj rozciąganie, a nie ból.
- Wykonaj 3 serie.
Kiedy pilnie do lekarza
Pilnie skontaktuj się z lekarzem prowadzącym lub jedź na SOR, jeśli:
- łydka jest bolesna, obrzęknięta i ucieplona – możliwa zakrzepica,
- pojawiła się gorączka, zaczerwienienie lub wyciek z rany, a kolano jest gorące – możliwa infekcja,
- obrzęk i ból gwałtownie narastają mimo odpoczynku.
Jeśli pojawi się duszność lub ból w klatce piersiowej – od razu dzwoń pod 112.
Rehabilitacja po operacji kolana w Sanoku
Jeśli po operacji kolano nie chce się zginać albo nie wiesz, jakie ćwiczenia są dla Ciebie bezpieczne – zapraszam do mojego gabinetu. Ocenię zakres ruchu, sprawdzę, co go ogranicza, i ułożę plan ćwiczeń zgodny z zaleceniami Twojego operatora. Więcej o tym, jak wygląda rehabilitacja pooperacyjna, przeczytasz na stronie usługi.
Nie potrzebujesz skierowania. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
