Czasami pacjenci zgłaszają problem z kolanem, które nie boli, ale – jak mówią – pod kolanem pojawiła się „gulka”, czyli miękka poduszeczka wypełniona płynem. Choć często nie powoduje bólu, warto ją skonsultować, bo zwykle jest sygnałem zmian w samym stawie. O tym, czym jest torbiel Bakera, skąd się bierze i co z nią zrobić, przeczytasz poniżej.
Czym jest torbiel Bakera
Torbiel Bakera, zwana też cystą Bakera lub torbielą dołu podkolanowego, to wypełniony płynem zbiornik umiejscowiony w dole podkolanowym, czyli w zagłębieniu z tyłu kolana. Okolica z torbielą wyraźnie różni się od drugiej, zdrowej nogi.
Torbiel zwykle wyczuwasz jako miękkie, elastyczne uwypuklenie pod kolanem, które daje uczucie rozpierania przy pełnym zgięciu lub wyproście. Większa torbiel może też być bolesna i ograniczać zginanie kolana. Zaczerwienienie i ucieplenie skóry nie są typowe – to sygnał, by pilnie skonsultować się z lekarzem.
Rozpoznanie potwierdza badanie USG, które pozwala też odróżnić torbiel od innych zmian w dole podkolanowym.
Przyczyny powstawania torbieli Bakera
Staw kolanowy otacza torebka stawowa zbudowana z tkanki łącznej. W jej wnętrzu znajduje się maź stawowa – płyn, który odżywia chrząstkę i zmniejsza tarcie. Z tyłu kolana leży kaletka (mały woreczek z płynem), która u wielu dorosłych łączy się ze stawem.
U dorosłych torbiel Bakera prawie zawsze jest sygnałem, że „coś dzieje się” w samym kolanie – najczęściej to zmiany zwyrodnieniowe, uszkodzona łąkotka lub choroba zapalna stawów, np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Kolano produkuje więcej płynu, który gromadzi się w kaletce z tyłu i ją poszerza.
Torbiel może więc pojawić się po urazie kolana, przy stanie zapalnym stawu lub w przebiegu chorób przewlekłych. Jeśli przyczyną jest uszkodzenie łąkotki, więcej informacji znajdziesz we wpisie o rehabilitacji po uszkodzeniu łąkotek.
Leczenie torbieli Bakera
Ponieważ torbiel jest zwykle skutkiem problemu w kolanie, leczy się przede wszystkim przyczynę – a gdy kolano się uspokaja, torbiel często się zmniejsza. Przed rozpoczęciem terapii warto zbadać cały staw kolanowy, a także sąsiednie stawy: sprawdzić siłę i napięcie mięśni, zakres ruchu oraz miejsca bolesne przy ucisku.
U niektórych osób torbiel powiększa się tylko po intensywnym wysiłku, u innych utrzymuje się stale. Pomocne bywa czasowe zmniejszenie obciążeń, które nasilają obrzęk. Fizjoterapeuta może też:
- ocenić i poprawić pracę mięśni w obrębie kolana i sąsiednich stawów,
- dobrać ćwiczenia wzmacniające i poprawiające ruchomość kolana,
- wspomóc odpływ płynów (krwi i chłonki) poprzez ruch i techniki drenujące,
- zastosować techniki pracy z tkankami miękkimi,
- zastosować kinesiotaping, czyli elastyczne plastry,
- uzupełniająco – zabiegi fizykoterapii.
Leki przeciwzapalne warto skonsultować z lekarzem. Przy dużej, uciążliwej torbieli lekarz może ją nakłuć i odessać płyn pod kontrolą USG. Operację rozważa się rzadko.
Przykładowe ćwiczenia przy problemach z łąkotką – częstą przyczyną torbieli – znajdziesz na stronie z ćwiczeniami przy uszkodzeniu łąkotek. Wykonuj je w zakresie bez bólu i przerwij, jeśli kolano puchnie lub boli bardziej.
Torbiel a obrzęk kolana
Kolano z obrzękiem różni się od kolana z torbielą, choć zdarza się, że osoby z torbielą (nie wiedząc o tym) mówią, że kolano jest spuchnięte. Torbiel Bakera w porównaniu z typową opuchlizną pourazową wyróżnia się tym, że:
- jest ograniczona do tylnej strony kolana (zwykle wielkości małej piłeczki), podczas gdy opuchlizna obejmuje dużą część stawu,
- często nie daje innych objawów lub daje tylko uczucie rozpierania, podczas gdy opuchliźnie pourazowej zwykle towarzyszy ból i ograniczenie ruchu.
W przypadku opuchlizny po urazie lub przeciążeniu można zastosować:
- krioterapię – chłodzenie, np. zimnymi okładami (przez ręcznik, nie bezpośrednio na skórę),
- ruch pobudzający pompę mięśniową, np. ruchy stopą w górę i w dół,
- flossing – owinięcie kolana specjalną gumową taśmą, które pomaga przesunąć zalegający płyn,
- kinesiotaping – elastyczne plastry drenujące,
- inne techniki wykonywane przez fizjoterapeutę.
Pamiętaj jednak, że jeśli jesteś po urazie lub kolano jest spuchnięte, najlepiej najpierw ustalić przyczynę u specjalisty.
Kiedy pilnie do lekarza
Torbiel może pęknąć, a płyn przemieszcza się wtedy do łydki. Łydka staje się bolesna, twarda i obrzęknięta.
Uwaga: jeśli łydka nagle staje się bolesna, twarda, obrzęknięta lub zaczerwieniona, nie zakładaj, że to tylko pęknięta torbiel. Takie same objawy daje zakrzepica żył – zgłoś się pilnie do lekarza lub na SOR, by wykonać USG żył. Duszność lub ból w klatce piersiowej – dzwoń pod 112.
Pilnej konsultacji wymagają również:
- gorączka, zaczerwienienie i ucieplenie kolana lub okolicy torbieli,
- szybko rosnący, twardy guz pod kolanem,
- drętwienie stopy lub zmiana jej koloru.
Torbiel Bakera – pomoc w Sanoku
Jeśli masz torbiel Bakera lub nawracający obrzęk kolana, zapraszam na wizytę do mojego gabinetu w Sanoku – sprawdzę, co w kolanie ją powoduje, i dobiorę ćwiczenia. Zobacz też, jak pracuję przy bólu kolana. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
