Ból kręgosłupa to jeden z najczęstszych powodów wizyt u fizjoterapeuty. W większości przypadków da się go skutecznie opanować ruchem i odpowiednim leczeniem. Problem może mieć jednak różne źródła, a znalezienie prawdziwej przyczyny jest kluczowe w leczeniu.
Krótko: zwyrodnienia widoczne na zdjęciu nie muszą boleć. Zmiany zwyrodnieniowe ma większość dorosłych – także tych bez żadnych dolegliwości – i ich liczba rośnie z wiekiem. Ból zależy od wielu czynników: obciążeń, kondycji mięśni, snu, stresu.
Trzech pacjentów, te same objawy
Do gabinetu przyszło trzech pacjentów z bólem kręgosłupa:
- Pacjent A – mężczyzna, ok. 35 lat, pracuje fizycznie:
„Mam strasznie zniszczony kręgosłup, zrobiłem RTG i wyszły mi zwyrodnienia, osteofity”.
- Pacjentka B – kobieta, ok. 40 lat, pracuje przy sprzątaniu:
„Mój kręgosłup się rozsypuje, na rezonansie wyszły przepukliny”.
- Pacjentka C – studentka, ok. 20 lat, aktywna sportowo:
„Strasznie boli mnie kręgosłup, nie wiem dlaczego. Wszyscy mówią, że to rwa, ale ja mam jakoś dziwnie ustawioną miednicę”.
Wszystkie trzy osoby mają bardzo podobne objawy: ból w dole pleców rozchodzący się na boki i ból pośladka schodzący do nogi. Mają kłopot z ruchami kręgosłupa – trudno im się schylić, żeby zawiązać buta, i wykonywać skręty. Najgorzej jest rano, po przebudzeniu.
Takie same objawy, różne przyczyny
Czy to możliwe, że różne problemy powodują ten sam ból i ograniczenie ruchu? Tak – dlatego najważniejsze w leczeniu jest badanie i znalezienie źródła bólu.
Chciałbym jednak zwrócić uwagę na coś innego. Każda z tych osób podaje taką „diagnozę”, jakie wykonała badanie. Pacjent A zrobił prześwietlenie i uważa, że ból wynika ze zwyrodnień. Ale czy ma też przepukliny? Czy coś drażni korzenie nerwowe? Tego z samego RTG nie wiemy. Leczenie oparte wyłącznie na opisie zdjęcia może więc nie trafić w rzeczywiste źródło bólu.
Pacjentka B słyszała, że boli ją przepuklina krążka międzykręgowego, która może drażnić korzeń nerwowy. Ale co ze zwyrodnieniami – czy też występują? A jeśli tak, to skąd wiadomo, co w tej chwili jest źródłem bólu?
Pacjentka C uważa, że ma napięte mięśnie od sportu i „źle ustawioną miednicę”. Samo ustawienie miednicy ma jednak słabe poparcie w badaniach jako przyczyna bólu. Poranny ból i sztywność u młodej osoby mogą natomiast wymagać dodatkowej diagnostyki – o tym niżej.
Czy zwyrodnienia na RTG oznaczają ból?
Nie muszą. Badania pokazują, że znaczna część osób mających zwyrodnienia kręgosłupa nie odczuwa bólu. Zmiany zwyrodnieniowe to w dużej mierze naturalne „zużywanie się” kręgosłupa z wiekiem – podobnie jak siwe włosy czy zmarszczki. Ich nasilenie rośnie z latami i zależy od wielu czynników.
Co ważne, wielkość zwyrodnień widocznych na zdjęciu słabo wiąże się z nasileniem bólu. Dwie osoby z bardzo podobnym opisem RTG mogą czuć się zupełnie inaczej. Dlatego opis badania obrazowego to tylko jeden z elementów układanki, a nie wyrok.
Jak szukam przyczyny bólu kręgosłupa
Trzy różne osoby, trzy różne „diagnozy” – i każda może być myląca. Żeby ustalić przyczynę problemu, podczas wizyty:
- przeprowadzam dokładny wywiad – kiedy boli, co nasila i co łagodzi ból, jak wygląda praca, sen i aktywność,
- badam zakres ruchów kręgosłupa i bioder,
- wykonuję testy neurologiczne (czucie, siła, odruchy) i testy mięśniowe,
- porównuję wyniki badania z opisem RTG lub rezonansu, jeśli pacjent go ma.
Dopiero na tej podstawie wdrażam leczenie – najczęściej ćwiczenia dobrane do przyczyny, stopniowy powrót do aktywności i, w razie potrzeby, terapię manualną. Przy bólu promieniującym do nogi pomocne mogą być ćwiczenia przy rwie kulszowej.
„Leczę pacjenta, a nie obrazek RTG. Interesuje mnie więc pacjent, jego objawy i to, co mówi”.
Kiedy ból kręgosłupa wymaga pilnej diagnostyki
Skontaktuj się z lekarzem, jeśli:
- sztywność poranna trwa ponad 30 minut i zmniejsza się po ruchu – szczególnie przed 45. rokiem życia (może to wskazywać na zapalną chorobę kręgosłupa, wymagającą diagnostyki reumatologicznej),
- ból budzi w nocy i nie mija w spoczynku,
- pojawia się gorączka lub niezamierzona utrata masy ciała,
- ból pojawił się po urazie lub upadku,
- narasta osłabienie nogi, np. stopa „opada” przy chodzeniu.
Od razu jedź na SOR, jeśli pojawią się zaburzenia czucia w okolicy krocza, problemy z oddawaniem moczu lub stolca albo osłabienie obu nóg – to objawy zespołu ogona końskiego, czyli ucisku na nerwy w dolnej części kanału kręgowego.
Konsultacja w Sanoku
Jeśli masz wynik RTG lub rezonansu i nie wiesz, co dalej – przynieś go na konsultację do mojego gabinetu w Sanoku. Zbadam Cię i wyjaśnię, co naprawdę może być źródłem bólu. Więcej o tym, jak pracuję z kręgosłupem, przeczytasz na stronie ból kręgosłupa. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
