Pieczenie, drętwienie i mrowienie podeszwy stopy, nasilające się po dłuższym staniu lub chodzeniu, mogą być objawem cieśni stępu, nazywanej też zespołem kanału stępu lub neuralgią nerwu piszczelowego. To dolegliwość wywołana uciskiem nerwu piszczelowego w wąskim kanale po wewnętrznej stronie stawu skokowego, tuż za kostką przyśrodkową.
Gdzie przebiega nerw piszczelowy
Nerw piszczelowy to jeden z najważniejszych nerwów kończyny dolnej. Przebiega wzdłuż tylno-przyśrodkowej części goleni, oddając gałęzie do pięty w okolicy stawu skokowego. Dalej biegnie pod troczkiem zginaczy – pasmem tkanki łącznej, które utrzymuje ścięgna w odpowiednim położeniu – a jego gałęzie zaopatrują podeszwę stopy i palce.
Przestrzeń pod troczkiem zginaczy, za kostką przyśrodkową, nazywa się kanałem stępu (kanałem kostki przyśrodkowej). Oprócz nerwu przebiegają tam ścięgna i naczynia krwionośne. Gdy robi się w nim ciasno, nerw łatwo ulega uciskowi.
Objawy
Typowe są drętwienie i mrowienie podeszwy oraz palców, nasilające się przy opukiwaniu okolicy za kostką przyśrodkową (tzw. objaw Tinela). Poza tym mogą występować:
- ból w okolicy kostki przyśrodkowej, promieniujący w górę goleni lub w dół do pięty i podeszwy,
- uczucie palenia, pieczenia, a także wrażenie zimna lub gorąca w obrębie podeszwy,
- nasilenie objawów po aktywności fizycznej lub długim staniu,
- dolegliwości także w spoczynku, np. w nocy,
- w zaawansowanych przypadkach – osłabienie mięśni stopy.
Przyczyny ucisku nerwu piszczelowego
- Koślawość lub szpotawość pięty – nieprawidłowe ustawienie tyłostopia może napinać nerw lub zmniejszać przestrzeń w kanale.
- Urazy okolicy stawu skokowego, np. skręcenia czy złamania, oraz ich następstwa (blizny, zrosty).
- Reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby zapalne.
- Zmiany zajmujące miejsce w kanale, takie jak torbiele, guzy, poszerzone żyły, obrzęki czy zapalenia pochewek ścięgien.
U części osób nie udaje się ustalić jednej, konkretnej przyczyny.
Czym różni się od innych bólów stopy
Podobne objawy daje neuropatia cukrzycowa, rwa kulszowa i zapalenie rozcięgna podeszwowego – dlatego ważne jest dokładne badanie. Kilka wskazówek:
- neuropatia cukrzycowa zwykle obejmuje obie stopy jednocześnie, zaczyna się od palców i powoli się rozszerza,
- rwa kulszowa (ucisk korzenia nerwowego w odcinku lędźwiowym) często daje także ból pośladka i tylnej strony uda, a objawy zależą od pozycji kręgosłupa – więcej przeczytasz w artykule z ćwiczeniami na rwę kulszową,
- zapalenie rozcięgna podeszwowego daje głównie ból pięty przy pierwszych krokach rano, zwykle bez drętwienia i mrowienia.
Rozpoznanie
Rozpoznanie opiera się na dokładnym wywiadzie i badaniu klinicznym. Aby potwierdzić diagnozę i znaleźć przyczynę ucisku, lekarz może zlecić badanie przewodnictwa nerwowego (EMG/ENG), USG lub rezonans magnetyczny okolicy kanału stępu. Wynik tych badań bywa jednak prawidłowy mimo dolegliwości. Zdjęcie RTG przydaje się szczególnie u osób, które w przeszłości miały złamania w okolicy stawu skokowego.
Kiedy pilnie do lekarza
- narastające drętwienie lub osłabienie palców i mięśni stopy – długotrwały ucisk może trwale uszkodzić nerw,
- drętwienie obu stóp, zwłaszcza u osoby z cukrzycą, oraz rany lub owrzodzenia na stopie, których nie czujesz,
- ból, obrzęk i ucieplenie łydki (możliwa zakrzepica) – szczególnie po urazie, operacji lub unieruchomieniu,
- osłabienie obu nóg, zaburzenia czucia w kroczu lub problemy z oddawaniem moczu czy stolca – od razu SOR.
Leczenie zachowawcze i fizjoterapia
Na początku zwykle próbuje się leczenia nieoperacyjnego. Obejmuje ono:
- czasowe ograniczenie aktywności, która nasila objawy (długie stanie, bieganie),
- wygodne obuwie i indywidualnie dobrane wkładki ortopedyczne, zwłaszcza przy nieprawidłowym ustawieniu pięty,
- niesteroidowe leki przeciwzapalne lub inne leki zalecone przez lekarza,
- fizjoterapię.
W gabinecie stosuję m.in. techniki neuromobilizacji nerwu piszczelowego (delikatne ruchy poprawiające ślizg nerwu między tkankami) oraz ćwiczenia, które zmniejszają podrażnienie nerwu – np. wzmacniające mięśnie stopy i podudzia. Pomocna może być też praca nad ustawieniem stopy. Ćwiczenia wykonuje się tak, by nie nasilały drętwienia ani pieczenia. Jeśli objawy wyraźnie się nasilają lub utrzymują się długo po ćwiczeniach, należy zmniejszyć ich intensywność.
Leczenie operacyjne
Operację rozważa się, gdy mimo kilkumiesięcznego leczenia zachowawczego objawy się utrzymują lub pojawia się osłabienie mięśni stopy. Jej celem jest uwolnienie nerwu piszczelowego, często razem z jego głównymi gałęziami, a rodzaj zabiegu zależy od przyczyny ucisku. Wyniki operacji bywają różne, dlatego decyzję warto dokładnie omówić z chirurgiem.
Po zabiegu ważna jest rehabilitacja – stopniowe przywracanie ruchu, praca z blizną i powrót do pełnego obciążania stopy. Szczegóły ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju zabiegu. Więcej o prowadzeniu pacjentów po operacjach przeczytasz na stronie rehabilitacja pooperacyjna.
Jeśli masz podobne dolegliwości, zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku (ul. Legionów Polskich 42). Na pierwszej wizycie (ok. 45 min) dokładnie Cię zbadam i ustalę plan terapii. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.


