Ból i obrzęk za kostką boczną, który nie mija po skręceniu stawu skokowego, albo uczucie „przeskakiwania” czegoś pod kostką – to objawy, przy których warto sprawdzić ścięgna mięśni strzałkowych. Wyjaśniam, czym są te ścięgna, jak dochodzi do ich uszkodzenia lub zwichnięcia i jak się je leczy.
Anatomia i funkcja ścięgien strzałkowych
Mięśnie strzałkowe – długi i krótki – leżą po zewnętrznej stronie podudzia. Ich ścięgna biegną w rowku za kostką boczną, gdzie utrzymuje je pasmo tkanki łącznej zwane troczkiem. Następnie zakręcają pod kostką ku przodowi stopy.
Ścięgno mięśnia strzałkowego krótkiego przyczepia się do guzowatości V kości śródstopia, po zewnętrznej stronie stopy. Ścięgno mięśnia strzałkowego długiego przechodzi pod podeszwą i przyczepia się w okolicy podstawy I kości śródstopia. Oba mięśnie stabilizują staw skokowy i chronią go przed „podwinięciem” stopy do środka.
Uszkodzenie ścięgien strzałkowych
Przyczyny
- Przebyte skręcenia stawu skokowego – jeśli po skręceniu ból i obrzęk za kostką boczną utrzymują się dłużej niż 6 tygodni, warto sprawdzić ścięgna strzałkowe w USG.
- Przewlekłe przeciążenia – intensywne treningi lub budowa stopy sprzyjająca przeciążeniu zewnętrznej strony (np. wysokie podbicie).
Uszkodzenia ścięgien strzałkowych często współistnieją z przewlekłą niestabilnością stawu skokowego po nawracających skręceniach. Częste są uszkodzenia częściowe – podłużne pęknięcia ścięgna mięśnia strzałkowego krótkiego.
Objawy
- ból i obrzęk za kostką boczną,
- ucieplenie tej okolicy,
- ból po zewnętrznej stronie stawu skokowego i stopy, nasilający się podczas aktywności,
- uczucie niestabilności kostki, „uciekania” stopy na nierównym podłożu.
Diagnostyka i leczenie
Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym. Do dokładnej oceny uszkodzenia potrzebne bywają badania obrazowe – USG lub rezonans magnetyczny. Leczenie może obejmować:
- leczenie nieoperacyjne – czasowe ograniczenie obciążeń, rehabilitację, leki przeciwzapalne (po konsultacji z lekarzem) i w razie potrzeby wkładki ortopedyczne,
- stabilizator stawu skokowego – zmniejsza obciążenie ścięgien w okresie gojenia,
- iniekcje osocza bogatopłytkowego (PRP) – stosowane w niektórych ośrodkach, jednak dowody ich skuteczności są na razie ograniczone,
- leczenie operacyjne – gdy inne metody nie przynoszą efektów.
Rodzaj operacji zależy od typu uszkodzenia ścięgien. Przy przewlekłych dolegliwościach nie warto zwlekać z diagnostyką, bo długotrwałe przeciążenie może prowadzić do dalszych zmian w ścięgnach.
Wzmacnianie mięśni strzałkowych i trening równowagi to podstawa rehabilitacji. Przykładowe ćwiczenia znajdziesz w zestawie ćwiczeń po skręceniu kostki. Wykonuj je w zakresie bez bólu, a jeśli ból za kostką się nasila – przerwij i skonsultuj się z fizjoterapeutą.
Zwichnięcie ścięgien mięśni strzałkowych
Mechanizm
Podczas gwałtownych ruchów stopy – zgięcia grzbietowego (unoszenia stopy ku górze) połączonego z ewersją (odwracaniem podeszwy na zewnątrz) – troczek może się naderwać, a ścięgna „wyskakują” z rowka za kostką boczną i przemieszczają się do przodu.
Przyczyny i objawy
Najczęstszą przyczyną jest uraz. Zwichnięcie dotyka zwłaszcza narciarzy oraz osoby grające w piłkę nożną, jeżdżące na łyżwach czy grające w tenisa. Sprzyjają mu też przewlekła niestabilność stawu skokowego, uszkodzenia więzadeł i wrodzone ukształtowanie kości – np. płytki rowek za kostką boczną.
Objawy to:
- ból – zwykle w chwili, gdy ścięgna przeskakują,
- wrażenie przeskakiwania za kostką przy ruchu stopy,
- wyczuwalne, a czasem widoczne przemieszczanie się ścięgien nad kostką boczną.
Diagnostyka i leczenie
Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym oraz badaniach obrazowych – USG (także dynamicznym, w ruchu) lub rezonansie magnetycznym. Możliwości leczenia:
- leczenie zachowawcze – unieruchomienie w gipsie przez ok. 6 tygodni bywa stosowane, ale ścięgna często ponownie się przemieszczają,
- leczenie operacyjne – u osób aktywnych fizycznie ortopedzi często zalecają operację stabilizującą już po pierwszym zwichnięciu; wykonuje się ją także wtedy, gdy leczenie zachowawcze nie przyniosło efektu.
Po operacji potrzebna jest rehabilitacja – szczegóły ustala chirurg prowadzący, a harmonogram zależy od rodzaju zabiegu. Więcej na stronie rehabilitacja pooperacyjna.
Kiedy pilnie do lekarza
- po urazie nie możesz obciążyć nogi, widzisz deformację lub bardzo szybko narastający obrzęk – możliwe złamanie,
- po unieruchomieniu lub operacji pojawia się ból, obrzęk i ucieplenie łydki – możliwa zakrzepica; przy duszności lub bólu w klatce piersiowej dzwoń pod 112.
Właściwe rozpoznanie i dobrze poprowadzona rehabilitacja dają dużą szansę na powrót do aktywności – tempo zależy od rodzaju uszkodzenia.
Jeśli masz podobne dolegliwości – zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku (ul. Legionów Polskich 42). Na pierwszej wizycie (ok. 45 min) dokładnie Cię zbadam i ustalę plan terapii. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.


