Przejdź do treści głównej

Stopa i staw skokowy

Skręcenie kostki – co robić?

mgr Tomasz Jasik, fizjoterapeutaaktualizacja: 28 września 20265 min czytania

Skręcenie kostki - fizjoterapeuta Sanok

Skręcenie stawu skokowego to powszechna kontuzja, polegająca głównie na naciągnięciu lub naderwaniu więzadeł i torebki stawowej, które stabilizują staw skokowy. W leczeniu tego urazu dostrzegam dwie skrajności: z jednej strony poszkodowany postanawia, że przeczeka i „rozchodzi” ból, z drugiej – stosuje się niepotrzebne i niosące negatywne konsekwencje unieruchomienie, czasem nawet gipsem. Jak więc wygląda skręcenie stawu skokowego? Co konkretnie ulega uszkodzeniu? I w końcu – jak to leczyć?

Stabilizacja kostki i mechanizm urazu

Staw skokowy (górny) to połączenie kości podudzia z kością skokową. Aby staw ten był stabilny, a jednocześnie pozwalał na wszystkie potrzebne ruchy, muszą ze sobą współpracować mięśnie, więzadła i torebka stawowa. Choć staw skokowy górny jest jeden, to – jak wszyscy wiemy – kostki mamy dwie: kostkę przyśrodkową (po stronie wewnętrznej) i kostkę boczną (po stronie zewnętrznej).

Staw skokowy po stronie bocznej stabilizują m.in.:

  • ścięgna mięśni strzałkowych,
  • więzadła: skokowo-strzałkowe i piętowo-strzałkowe,
  • torebka stawowa.

Po stronie wewnętrznej staw stabilizują:

  • ścięgna mięśni: piszczelowego tylnego, zginacza długiego palucha i zginacza długiego palców,
  • więzadło poboczne przyśrodkowe (trójgraniaste),
  • torebka stawowa.

To, która z tych struktur ucierpi, zależy przede wszystkim od mechanizmu urazu. Wyróżnia się dwa podstawowe mechanizmy:

  1. Inwersyjny (większość skręceń) – stopa „ucieka” do środka, obciążona zostaje jej zewnętrzna krawędź, a naciągnięciu ulegają struktury po stronie kostki bocznej.
  2. Ewersyjny – stopa „ucieka” na zewnątrz, obciążona zostaje jej wewnętrzna krawędź, a naciągnięciu ulegają struktury po stronie kostki przyśrodkowej.

Objawy i badanie po skręceniu kostki

Objawy po skręceniu stawu skokowego zależą od tego, które struktury ucierpiały i jak mocny był uraz. Więzadła mogą zostać:

  • naciągnięte,
  • naderwane,
  • zerwane.

Przy groźniejszych urazach może także dojść do złamania kości. W zależności od rozległości urazu najczęściej występują:

  1. Opuchlizna stawu skokowego i stopy.
  2. Ból, szczególnie przy obciążaniu stopy i próbie chodzenia.
  3. Tkliwość – dotknięcie okolicy kostki jest bardzo bolesne.
  4. Uczucie niestabilności.
  5. Ograniczenie ruchomości.
  6. Rozlany ból i drętwienie (szczególnie jeśli przy urazie ucierpiał nerw).

Aby ustalić, co konkretnie zostało uszkodzone, wykonuje się:

  • badanie RTG – gdy istnieje podejrzenie złamania (kryteria opisuję niżej),
  • badanie USG – aby ocenić stan więzadeł, choć przy dużej opuchliźnie w pierwszych dniach bywa ono trudne do wykonania,
  • testy więzadłowe – aby sprawdzić, czy nie doszło do zerwania więzadeł,
  • testy mięśniowe – aby ocenić siłę i napięcie poszczególnych mięśni,
  • testy napięciowe nerwów.

Duża opuchlizna i rozległy wylew podskórny w pierwszych dniach mogą znacznie ograniczać możliwości badania, dlatego niekiedy trzeba odczekać kilka dni, aż obrzęk się zmniejszy.

Kiedy pilnie do lekarza – czy potrzebne jest RTG?

Nie każde skręcenie wymaga prześwietlenia. Lekarze kierują się tzw. regułami ottawskimi. Na SOR lub RTG zgłoś się, gdy:

  • nie możesz przejść 4 kroków (nawet utykając) – ani zaraz po urazie, ani przy badaniu,
  • boli Cię przy ucisku tylnej krawędzi lub czubka kostki bocznej albo przyśrodkowej,
  • boli Cię przy ucisku podstawy piątej kości śródstopia (wystająca kość w połowie zewnętrznego brzegu stopy),
  • boli Cię przy ucisku kości łódkowatej (wewnętrzny brzeg stopy, przed kostką przyśrodkową).

Pilnej oceny lekarskiej wymaga też widoczna deformacja stawu, silne drętwienie lub zimna, blada stopa, a w kolejnych tygodniach – ból, obrzęk i ucieplenie łydki (możliwa zakrzepica, zwłaszcza po unieruchomieniu).

Skręcenie kostki – czy konieczne jest unieruchomienie?

Decyzja zależy od rozległości urazu. Jeśli RTG nie wykazało złamania, gips zwykle nie jest potrzebny. Nawet przy zerwaniu więzadła lepiej sprawdza się zazwyczaj orteza stabilizująca i wczesne, kontrolowane ćwiczenia niż gips. Krótkie unieruchomienie (do ok. 10 dni) stosuje się tylko przy najcięższych skręceniach – decyzję podejmuje lekarz.

Jeżeli po urazie jakiś ruch jest bolesny, można ograniczyć tylko ten ruch – pozostałe, bezbolesne ruchy warto wykonywać, aby przeciwdziałać zrostom i przykurczom.

Jak zmniejszyć opuchliznę stopy po urazie

Jeżeli podczas urazu dojdzie do uszkodzenia naczyń krwionośnych, wynaczyniona krew utworzy krwiak. Chłodzenie bezpośrednio po urazie obkurcza naczynia i zmniejsza przepływ krwi, dzięki czemu krwiak może być mniej rozległy. Chłodź przez kilkanaście minut, przez ręcznik – nie przykładaj lodu bezpośrednio do skóry. W pierwszych dniach warto też ograniczyć nadmierną aktywność i trzymać nogę uniesioną.

Z opuchlizną można pracować także w późniejszym okresie. W gabinecie stosuję m.in. flossing – ucisk specjalną elastyczną taśmą połączony z ruchem. Pomocniczo wykorzystuje się też:

  • kinesiotaping – taśmę naklejaną na skórę, stosowaną pomocniczo przy obrzęku,
  • krioterapię, czyli leczenie zimnem,
  • techniki manualne wspomagające odpływ chłonki.

Skręcenie stawu skokowego – leczenie

Jeżeli wykluczono złamanie, można przystąpić do rehabilitacji. W pierwszym okresie rehabilitacja po skręceniu stawu skokowego obejmuje:

  • chłodzenie i odpoczynek, aby ograniczyć obrzęk,
  • unikanie pogłębiania urazu – czyli niewykonywanie ruchów stopą, które są bolesne,
  • delikatne ćwiczenia czynno-bierne w zakresie bez bólu,
  • stopniowe obciążanie nogi – na tyle, na ile pozwala ból (przy cięższych skręceniach w ortezie).

W późniejszym okresie:

  • ćwiczenia wzmacniające osłabione mięśnie, zwłaszcza strzałkowe,
  • terapia powięziowa,
  • różne formy masażu, w tym masaż tkanek głębokich i masaż poprzeczny,
  • kinesiotaping – pomocniczo, przy obrzęku i dla poczucia stabilności,
  • suche igłowanie – czasem stosowane, aby zmniejszyć napięcie mięśni wokół stawu.

Najważniejsze: trening równowagi

Najważniejszą częścią leczenia są ćwiczenia równowagi i czucia głębokiego (propriocepcji), np. stanie na jednej nodze, później na miękkim podłożu lub z zamkniętymi oczami. Wykonywane regularnie przez kilka tygodni wyraźnie zmniejszają ryzyko kolejnego skręcenia. Ćwicz w zakresie bez bólu – jeśli ból lub obrzęk wyraźnie narastają, zmniejsz intensywność i skonsultuj się z fizjoterapeutą.

Ograniczenie ruchów w stopie

Po urazie może wystąpić ograniczenie ruchomości w stawie – stopa nie chce się zginać w górę lub w dół. Dzieje się tak szczególnie po długim unieruchomieniu, na przykład w gipsie. Jeśli ograniczenie ruchu lub ból utrzymują się mimo rehabilitacji, lekarz może rozważyć dalszą diagnostykę, a w wybranych przypadkach leczenie operacyjne – więcej o tym przeczytasz we wpisie o operacji stawu skokowego.

Gdy ruchomość stopy zaczyna się poprawiać, warto dołączyć ćwiczenia stabilizacji stawu skokowego – oto przykład:

Film z YouTube włączy się po zgodzie na usługi zewnętrzne.

Pełny zestaw ćwiczeń z opisem znajdziesz na stronie ćwiczenia po skręceniu kostki.

Rehabilitacja stawu skokowego po skręceniu kostki

Jeśli kostka po kilku tygodniach nadal puchnie, boli albo „ucieka” – zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.

Przeczytaj też

Wszystkie artykuły: Stopa i staw skokowy

Udostępnij artykuł: FacebookWhatsAppE-mail

Pierwsza wizyta

Postawmy Cię na nogi

Umów pierwszą wizytę – wolny termin wybierzesz w kalendarzu online. Wolisz porozmawiać? Zadzwoń – odbieram osobiście.

  • Bez skierowania – wizyty prywatne
  • Wolne terminy widzisz od razu w kalendarzu
  • Wizyta ok. 45 min – 170 zł

Pn–wt, czw–pt 8:00–15:00 · śr 11:00–20:00 · ul. Legionów Polskich 42, Sanok

Rehabilio
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.