Przejdź do treści głównej

Rehabilitacja po operacji

Endoproteza biodra – na czym polega wymiana biodra?

mgr Tomasz Jasik, fizjoterapeutaaktualizacja: 28 września 20265 min czytania

Endoproteza biodra, fizjoterapeuta, www.fizjoterapeuta-sanok.pl

Endoproteza biodra to sztuczny staw, który zastępuje zniszczone powierzchnie stawu biodrowego. Zabieg jego wszczepienia (endoprotezoplastyka) należy dziś do najczęściej wykonywanych operacji ortopedycznych. Dla większości pacjentów oznacza wyraźne zmniejszenie bólu i powrót do samodzielnego chodzenia – pod warunkiem dobrze prowadzonej rehabilitacji.

Poniżej wyjaśniam, jak zbudowany jest staw biodrowy, kiedy lekarz kwalifikuje do jego wymiany, jak wygląda proteza i przebieg operacji, a także jak przebiega powrót do sprawności i na jakie objawy trzeba uważać.

Jak zbudowany jest staw biodrowy

Staw biodrowy tworzą panewka – zagłębienie w kości miedniczej – oraz głowa kości udowej, która się w niej porusza. Staw stabilizują mocne więzadła:

  • biodrowo-udowe,
  • łonowo-udowe,
  • kulszowo-udowe.

Więzadła chronią staw przed nadmiernymi ruchami, a otaczające go mięśnie odpowiadają za ruch i stabilność podczas chodzenia. Powierzchnie kostne pokrywa chrząstka stawowa – gładka tkanka, która zmniejsza tarcie i ułatwia ślizg.

Gdy chrząstka się ściera, kości zaczynają się o siebie ocierać. Rozwija się choroba zwyrodnieniowa stawu (koksartroza), która powoduje ból, sztywność i ograniczenie ruchu. W zaawansowanym stadium jedynym skutecznym rozwiązaniem bywa wymiana stawu.

Kiedy wymiana biodra jest potrzebna

Najczęstszym powodem operacji jest zaawansowana choroba zwyrodnieniowa, gdy ból utrudnia chodzenie i sen, a leczenie zachowawcze (leki, fizjoterapia, zmiana aktywności) przestało pomagać. Innymi wskazaniami są:

  • reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby zapalne stawów,
  • martwica jałowa głowy kości udowej (obumarcie fragmentu kości z powodu złego ukrwienia),
  • dysplazja biodra, czyli wrodzone nieprawidłowe ukształtowanie stawu,
  • złamanie szyjki kości udowej, zwłaszcza u osób starszych,
  • rzadziej – zmiany nowotworowe w obrębie stawu.

O kwalifikacji decyduje ortopeda na podstawie badania, zdjęcia RTG oraz tego, jak bardzo dolegliwości ograniczają codzienne życie. Warto wiedzieć, że fizjoterapia przed operacją (wzmacnianie mięśni, nauka chodzenia o kulach) ułatwia późniejszy powrót do sprawności.

Jak zbudowana jest endoproteza

Endoproteza odtwarza oba elementy stawu. W miednicę wstawia się czaszę panewki z gładką wkładką (z tworzywa lub ceramiki), w której porusza się sztuczna głowa. Głowa – metalowa lub ceramiczna – jest osadzona na trzpieniu, który umieszcza się w kanale szpikowym kości udowej.

Endoproteza stawu biodrowego – czasza panewki, głowa i trzpień

Rodzaje endoprotez

Ze względu na sposób mocowania w kości wyróżnia się endoprotezy:

  • cementowe – elementy mocuje się specjalnym cementem kostnym; stosuje się je zwykle u osób starszych i przy słabszej jakości kości,
  • bezcementowe – implant osadza się bezpośrednio w kości, która z czasem wrasta w jego powierzchnię,
  • hybrydowe – jeden element mocowany jest na cemencie, drugi bezcementowo.

Wybór rodzaju protezy należy do operującego ortopedy. Zależy od wieku, jakości kości, poziomu aktywności i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Jak przebiega operacja

Zabieg wykonuje się najczęściej w znieczuleniu podpajęczynówkowym („od pasa w dół”) lub ogólnym. Chirurg usuwa zniszczoną głowę kości udowej, przygotowuje panewkę i kanał kości udowej, a następnie osadza elementy protezy.

Do stawu można dotrzeć z różnych dostępów: tylnego, bocznego lub przedniego. Od rodzaju dostępu zależą m.in. zalecenia dotyczące ruchów, których trzeba unikać po operacji. Więcej o metodzie małoinwazyjnej przeczytasz we wpisie o endoprotezie biodra z dostępu przedniego.

Pierwsze dni po zabiegu

W większości szpitali pionizacja, czyli pierwsze wstanie z łóżka, następuje bardzo szybko – zwykle w dniu operacji lub następnego dnia. Pacjent uczy się chodzić przy balkoniku lub o kulach, wstawać z łóżka i siadać w bezpieczny sposób.

Pobyt w szpitalu trwa zazwyczaj kilka dni. W tym czasie stosuje się leczenie przeciwbólowe i przeciwzakrzepowe, a pacjent wykonuje proste ćwiczenia w łóżku: ruchy stóp, napinanie mięśni uda i pośladków.

Rehabilitacja po wymianie biodra – etapy

Szczegóły ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju zabiegu, typu protezy i stanu pacjenta. Orientacyjnie rehabilitację można podzielić na trzy etapy:

  1. Pierwsze tygodnie – nauka chodu o kulach, ćwiczenia poprawiające krążenie, delikatne ćwiczenia zakresu ruchu i napinania mięśni, zmniejszanie obrzęku.
  2. Kolejne tygodnie – stopniowe zwiększanie obciążenia, wzmacnianie mięśni pośladkowych i uda, ćwiczenia równowagi, chodzenie po schodach, stopniowe odstawianie kul zgodnie z zaleceniem lekarza.
  3. Powrót do pełnej aktywności – poprawa wytrzymałości, korekta wzorca chodu, przygotowanie do codziennych zadań i bezpiecznych form ruchu, np. spacerów, pływania czy jazdy na rowerze stacjonarnym.

Ćwiczenia wykonuj w zakresie, który nie wywołuje ostrego bólu. Przerwij ćwiczenie, jeśli ból nasila się lub utrzymuje długo po jego zakończeniu. Przykładowy zestaw znajdziesz na stronie z ćwiczeniami po endoprotezoplastyce biodra.

Kiedy powrót do samochodu i pracy

Prowadzenie samochodu jest zwykle możliwe dopiero po kilku tygodniach – gdy pacjent sprawnie chodzi, nie przyjmuje silnych leków przeciwbólowych i może bezpiecznie hamować. Termin powrotu do pracy zależy od jej charakteru. W obu przypadkach decyzję warto skonsultować z lekarzem prowadzącym.

Czego unikać po operacji

W okresie gojenia tkanek istnieje ryzyko zwichnięcia endoprotezy, czyli wysunięcia głowy z panewki. To, których ruchów trzeba unikać, zależy od dostępu operacyjnego – dlatego zawsze kieruj się zaleceniami ze szpitala. Najczęściej zaleca się:

  • nie siadać na bardzo niskich krzesłach i fotelach,
  • nie zakładać nogi na nogę,
  • unikać głębokiego pochylania się i skrętów tułowia przy obciążonej nodze,
  • przy leżeniu na boku stosować poduszkę między kolanami, jeśli tak zalecił lekarz,
  • usunąć z domu przeszkody, o które łatwo się potknąć (dywaniki, kable).

Kiedy pilnie do lekarza

Po operacji pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli zauważysz:

  • ból, obrzęk i ucieplenie łydki – może to oznaczać zakrzepicę,
  • nagłą duszność lub ból w klatce piersiowej – to objawy, przy których trzeba od razu dzwonić pod 112,
  • gorączkę, narastające zaczerwienienie, sączenie lub ropną wydzielinę z rany,
  • nagłe skrócenie lub wykręcenie operowanej nogi i niemożność stanięcia na niej – może to oznaczać zwichnięcie endoprotezy (wymaga pilnej pomocy na SOR).

Rehabilitacja biodra w Sanoku

Po wymianie biodra prowadzę rehabilitację od pierwszych tygodni po wyjściu ze szpitala – ćwiczenia, naukę chodu i przygotowanie do codziennych czynności. Więcej o tym, jak pracuję, przeczytasz na stronie rehabilitacja biodra oraz rehabilitacja pooperacyjna.

Rehabilitacja po endoprotezie biodra – umów wizytę

Jeśli czekasz na operację albo jesteś już po wymianie biodra – zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.

Przeczytaj też

Wszystkie artykuły: Biodro i miednica

Udostępnij artykuł: FacebookWhatsAppE-mail

Pierwsza wizyta

Postawmy Cię na nogi

Umów pierwszą wizytę – wolny termin wybierzesz w kalendarzu online. Wolisz porozmawiać? Zadzwoń – odbieram osobiście.

  • Bez skierowania – wizyty prywatne
  • Wolne terminy widzisz od razu w kalendarzu
  • Wizyta ok. 45 min – 170 zł

Pn–wt, czw–pt 8:00–15:00 · śr 11:00–20:00 · ul. Legionów Polskich 42, Sanok

Rehabilio
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.