Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego

Staw biodrowy jest jednym z najbardziej obciążonych stawów w ciele, jedynie drugorzędnym w stosunku do stawu kolanowego i to prawdopodobnie dlatego bardzo często występują w nim zmiany zwyrodnieniowe. Choroba zwyrodnieniowa rozwija się w wyniku pogorszenia jakości i grubości chrząstki stawowej, której to zadaniem jest poprawa ślizgu powierzchni stawowych, pochłanianie i przenoszenie obciążeń oraz amortyzowanie dużych sił. Nieleczona choroba zwyrodnieniowa doprowadza do sytuacji w której okoliczne tkanki także ulegają uszkodzeniu: kości, torebka stawowa, więzadła i ścięgna. Częstym skutkiem jest ból, sztywność i ograniczenie pewnych funkcji stawu.

 Wyróżniamy chorobę zwyrodnieniową:

  • pierwotną, o nieznanej przyczynie; częstość jej występowania zwiększa się z wiekiem
  • wtórną, wywołaną konkretną przyczyną, np. urazem, zakażeniem, innymi chorobami stawów (np. RZS, nagromadzeniem złogów wapnia w chrząstce stawowej), wrodzonymi zaburzeniami budowy oraz innymi chorobami (np. cukrzycą, nadczynnością przytarczyc).
  • Inne, dysplazja panewkowa, konflikt udowo-panewkowy

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego dotyka 7-25% osób w wieku powyżej 55 lat, a starzenie się i czynniki genetyczne są ważnymi elementami predysponującymi.

Choroba zwyrodnieniowa – czynniki ryzyka

Czynniki które zwiększają ryzyko choroby zwyrodnieniowej (stawu biodrowego) to:

  • starszy wiek
  • otyłość
  • genetyka
  • powtarzające się naprężenia i przeciążenia mechaniczne – praca
  • sporty o dużym wpływie (np. piłka nożna, piłka ręczna, hokej, zapasy, podnoszenie ciężarów i biegi długodystansowe)
  • osłabienie mięśni otaczających staw- zaburzając kooptację powierzchni stawowych

Zwyrodnienie biodra- objawy

Pierwszym i najbardziej charakterystycznym objawem rozwoju choroby zwyrodnieniowej jest ból biodra lub pachwiny promieniujący do uda lub kolana. Ból może nasilać się w nocy, w spoczynku lub przy dużym wysiłku, zmniejszając zakres ruchu i ograniczając dystans chodzenia. Pacjenci zgłaszają także uczucie sztywności w stawie i udzie. Inne objawy obejmują blokowanie, zgrzytanie i niestabilność stawów, zmęczenie i stres psychiczny związany z bólem.

Diagnostyka

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego może być zdiagnozowana na podstawie wyników wywiadu i badania fizykalnego. Badanie radiologiczne przedstawia najczęściej:

  • zwężenie szpary stawowej,
  • osteofity brzeżne,
  • stwardnienie podchrzęstne i torbiele kostne.

Choroba zwyrodnieniowa biodra- badanie.

  • Wywiad – gdzie boli, kiedy boli, jak boli, historia,
  • W badaniu biodra ukierunkowanego na chorobę zwyrodnieniową wykonujemy:
  • Pomiar zakresu ruchu w stawie biodrowym- najszybciej zanika odwiedzenie i rotacja, następnie zgięcie, wyprost i przywiedzenie.
  • Obserwacja- badanie długości kończyn, badanie chodu, objawu Trendelenburga, postawa, zanik mięśni.
  • Badanie palpacyjne punktów referencyjnych jak: krętarz większy, kolce biodrowe, spojenie łonowe, staw krzyżowo-biodrowy, kręgi lędźwiowe itp.

Pięć zmiennych do wykrywania choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego to:

  1. Ból przy przysiadach,
  2. Aktywne zgięcie biodra powodujące boczny ból biodra
  3. Test kwadrantu stawu biodrowego z przywodzeniem powodującym boczny ból biodra lub pachwiny
  4. Aktywny wyprost biodra powodujący ból
  5. Pasywny obrót wewnętrzny mniejszy lub równy 25°

Jeśli obecnych jest 3/5 zmiennych, szansa na OA wynosi 68%. Przy 4-5/5 szansa wzrasta do 91%. Zmienne są dodatnie, gdy w testach występuje ból lub ograniczony zakres ruchu.

Leczenie

Postępowanie w chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego różni się w zależności od ciężkości stanu i etapu na którym znajduje się pacjent. W celu optymalnego leczenia choroby zaleca się połączenie metod farmaceutycznych i niefarmaceutycznych. Fizjoterapia odgrywa ważną rolę w dostosowanych programach ćwiczeń dla pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego.

Leczenie OA obejmuje ćwiczenia, utratę masy ciała (w stosownych przypadkach) oraz edukację uzupełnioną miejscowymi lub doustnymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi u osób bez przeciwwskazań.

Dostawowe zastrzyki steroidowe zapewniają krótkotrwałą ulgę w bólu.

Interwencje chirurgiczne: Całkowita alloplastyka stawu biodrowego – to opcja u osób z zaawansowaną chorobą zwyrodnieniową. Innym zabiegiem wykorzystywanym szczególnie u młodszych osób jest osteotomia.

Zdecydowanie zalecamy kontrolę wagi osobom z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego. W przypadku osób z nadwagą (wskaźnik masy ciała [BMI] ≥25 kg/m2 ) lub otyłych (BMI ≥30 kg/m2 ) zalecana jest minimalna utrata masy ciała wynosząca 5–7,5% masy ciała. Korzystne jest osiągnięcie większej utraty wagi, biorąc pod uwagę, że istnieje związek między ilością utraty wagi a korzyściami objawowymi. Dla większych korzyści odchudzanie powinno być połączone z ćwiczeniami. Dla osób o prawidłowej masie ciała edukacja na temat utrzymania prawidłowej masy ciała jest niezbędna.

Fizjoterapia

Fizjoterapia odgrywa główną rolę w leczeniu pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego. Celem jest poprawa siły, mobilności oraz zwiększenie zakresu ruchu, a także poprawa relacji powierzchni stawowych względem siebie. Wykazano, że specyficzne dla pacjenta programy ćwiczeń zmniejszają ból i poprawiają funkcjonowanie w chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego.

Terapia ruchowa

Terapia ruchowa jest skutecznym sposobem leczenia choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego. Konkretne ćwiczenia mogą zwiększyć zakres ruchu i elastyczność, a także wzmocnić mięśnie bioder i nóg. Fizjoterapeuci współpracują z pacjentem, aby opracować zindywidualizowany, dostosowany program ćwiczeń, który spełnia potrzeby pacjenta.

Hydroterapia jest skuteczna w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego. Środowisko wodne przez swoją specyfikę z jednej strony rozluźnia tkanki otaczające staw, z drugiej zaś powodują odciążenie samego stawu.

Badanie z 2016 roku obejmujące 210 osób z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego wykazało, że osoby, które uczestniczyły w 12-tygodniowym programie ćwiczeń, odczuwały mniejszy ból i większą mobilność niż grupy placebo lub grupy bez leczenia.

Arthritis Foundation Exercise Benefits for Hip Osteoarthritis Available from: https://www.arthritis.org/about-arthritis/types/osteoarthritis/articles/hip-oa-exercises.php (last accessed 19.11.2019)

Badanie 6-tygodniowego programu edukacji i ćwiczeń wykazało znaczną i trwałą poprawę w zakresie bólu i niepełnosprawności u pacjentów oczekujących na operację wymiany stawu. Dalsze pozytywne wyniki obejmowały poprawę funkcji, wiedzy i aspektów psychospołecznych. Badania kliniczne sugerują ponadto, że może to opóźnić konieczność operacji całkowitej alloplastyki stawu biodrowego.

Saw MM. The effects of a six-week physiotherapist-led exercise and education intervention in patients with osteoarthritis, awaiting an arthroplasty in the South Africa [dissertation]. Cape Town: University of Cape Town. 2015.

Fizjoterapia prowadzona przez fizjoterapeutę to m.in.

  • Terapia manualna stawów – na przykład poprawa ślizgu przedniego głowy kości udowej,
  • Rozluźnianie i rozciąganie nadmiernie napiętych tkanek
  • Mobilizacja z ruchem w celu poprawy zakresu i jakości ruchu
  • Różne formy masażu.

W jaki sposób oceniamy postępy leczenia ?

  1. Wizualna waga analogowa (VAS)
  2. Wynik oceny niepełnosprawności stawu biodrowego i choroby zwyrodnieniowej stawów (HOOS)
  3. Wskaźnik choroby zwyrodnieniowej stawów na uniwersytetach Western Ontario i McMaster (WOMAC)
  4. Ocena biodra Harrisa
  5. Ocena bioder Oxford (OHS)
  6. Test 6-minutowego marszu

Udostępnij:

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

Więcej artykułów

Jak operacja brzucha wpływa na mięśnie ?

To,  co widzimy wszyscy i potocznie nazywamy brzuchem to przednia ściana i zbudowana jest z mięśnia prostego brzucha, który rozpościera się po obu stronach pępka (prosty brzucha prawy i lewy) oraz niewielkiego mięśnia piramidowego.

Kolano skoczka

Kolano skoczka znane także jako tendinopatia więzadła rzepki to ból pojawiający się (najczęściej) w miejscu przyczepu więzadła do rzepki. Bardzo często ból ten związany jest z aktywnością fizyczną, szczególnie dynamicznymi ruchami nóg takimi jak skoki czy sprinty- dochodzi wtedy to „przemęczenia” więzadła i pojawiają się jego mikronaderwania, które są bardzo tkliwe. Częściej dotyczy mężczyzn.

Zerwanie ścięgna Achillesa

Ścięgno Achillesa to najsilniejsze ścięgno w ciele człowieka, które paradoksalnie najczęściej ulega zerwaniu. Ścięgno to zbudowane jest z połączenia ścięgien dwóch odrębnych mięśni:

  • Mięśnia brzuchatego łydki
  • Mięśnia płaszczkowatego

i przyczepia się do guzowatości kości piętowej. Jego główną funkcją jest zgięcie podeszwowe stopy- to oznacza, że jeśli stajesz na palcach, lub podskakujesz pracuje właśnie ten mięsień (ścięgno).  

Najczęściej do zerwania ścięgna dochodzi u osób uprawiających sporty amatorskie, w wieku 30-50 lat, głównie płci męskiej. Częstość występowania waga się w przedziale 7-20 na 100 000 rocznie.

Zerwanie ATFL (więzadła skokowo-strzałkowego przedniego)

Stopa- to połączenie wielu kości, dlatego też znajduje się tam dużo więzadeł. Jednym z nich jest więzadło skokowo-strzałkowe przednie (ATFL) stabilizujące boczny przedział stawu skokowego.

Przyczepia się ono do przedniej krawędzi kostki bocznej kości strzałkowej i biegnie w kierunku szyjki kości skokowej. Główną funkcją jest przeciwdziałanie odwróceniu i zgięciu podeszwowemu stawu skokowego- to właśnie podczas takiego ruchu najczęściej dochodzi do zerwania tego więzadła. ATFL jest najsłabszym z bocznych więzadeł, pewnie dlatego to ono ulega urazom najczęściej. Mechanizm urazu wygląda najczęściej tak, że obciążona stopa przetacza się na brzeg boczny, a następnie dochodzi do dalszego przesunięcia środka ciężkości na zewnątrz, powodując zbyt duże obciążenie dla ATFL.

Chcesz omówić problem lub umówić szybką wizytę ?

Uważam, że w pracy z ludźmi niezwykle ważne jest podejście do pacjenta. Masz dwie opcje kontaktu ze mną: Pierwsza to kontakt telefoniczny (staram się zawsze odbierać, jeżeli nie mogę oddzwaniam tak szybko, jak tylko to możliwe). Druga to skorzystanie z formularza i umówienie się ze mną na pierwszą wizytę. Decyzja należy do Ciebie.