Przejdź do treści głównej

Porady ogólne

Korekcja wad postawy u dzieci

mgr Tomasz Jasik, fizjoterapeutaaktualizacja: 28 września 20266 min czytania

Badanie kręgosłupa u dziecka w gabinecie.

„Dlaczego moje dziecko tak się garbi?”, „Czy te stopy są płaskie?”, „Jedna łopatka odstaje bardziej niż druga – czy to skolioza?” – takie pytania zadaje sobie wielu rodziców. Wiedza o tym, jak rozwija się postawa dziecka, pomaga wcześnie zauważyć sygnały, które warto skonsultować ze specjalistą. Poniżej opisuję najczęstsze wady postawy, prosty sposób sprawdzenia dziecka w domu i to, kiedy iść do lekarza, a kiedy do fizjoterapeuty.

Najczęstsze wady postawy u dzieci

Postawa dziecka zmienia się wraz ze wzrostem. Niektóre ustawienia, które u dorosłego byłyby nieprawidłowe, u małego dziecka są normą i same się korygują. Dlatego ocenę zawsze odnosi się do wieku.

Plecy okrągłe

To nadmierne zaokrąglenie górnej części pleców (tzw. pogłębiona kifoza piersiowa), często z wysuniętą do przodu głową i ramionami. Najczęściej wynika z nawyków: długiego siedzenia, pochylania się nad telefonem, osłabienia mięśni pleców. Taka postawa zwykle daje się świadomie wyprostować.

Jeśli nastolatek nie potrafi wyprostować pleców nawet na prośbę, a okolica między łopatkami jest sztywna lub boli, warto skonsultować się z ortopedą. Czasem przyczyną jest choroba Scheuermanna – zaburzenie wzrostu kręgów, które wymaga diagnostyki RTG.

Skolioza

Skolioza to trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa – kręgosłup wygina się na bok i jednocześnie skręca. Najczęściej pojawia się w okresie szybkiego wzrostu, w wieku kilkunastu lat, a przyczyny większości przypadków nie udaje się ustalić (tzw. skolioza idiopatyczna). Częściej i silniej postępuje u dziewcząt.

Skoliozę potwierdza zdjęcie RTG całego kręgosłupa, na którym lekarz mierzy kąt skrzywienia (tzw. kąt Cobba). O skoliozie mówi się, gdy wynosi on co najmniej 10 stopni. W okresie szybkiego wzrostu skrzywienie może się pogłębiać, dlatego wymaga regularnych kontroli u ortopedy.

Warto odróżnić skoliozę od „postawy skoliotycznej”, czyli asymetrii, która znika np. w leżeniu lub po wyrównaniu długości nóg. Nie każde uniesione ramię oznacza skoliozę – ale każde podejrzenie warto sprawdzić.

Płaskostopie

U małych dzieci stopy wyglądają na płaskie – łuk stopy wypełnia tkanka tłuszczowa, a sklepienie kształtuje się stopniowo w pierwszych latach życia. Najczęściej spotyka się tzw. płaskostopie elastyczne: gdy dziecko staje na palcach, łuk stopy się pojawia. Jeśli stopy nie bolą, a dziecko sprawnie biega i skacze, zwykle nie wymaga to leczenia.

Rodzice często zauważają, że stopa „ucieka” do środka, czyli pięta ustawia się koślawo. Fizjoterapeuta sprawdza wtedy zakres ruchu i stabilność stawu skokowego, siłę mięśni podtrzymujących przyśrodkową stronę stopy (m.in. mięśnia piszczelowego tylnego i zginaczy palców) oraz ustawienie kolan i miednicy, które wpływa na pracę stóp.

Kolana koślawe i szpotawe

Nogi dziecka zmieniają kształt z wiekiem. U niemowląt i dzieci do ok. 2. roku życia kolana są zwykle lekko szpotawe (nogi w kształcie litery „O”). Około 3.–4. roku życia często pojawia się koślawość kolan (nogi w kształcie litery „X”), która najczęściej samoistnie zmniejsza się do ok. 7.–8. roku życia.

Konsultacji ortopedycznej wymaga koślawość lub szpotawość bardzo nasilona, wyraźnie niesymetryczna, utrzymująca się u starszego dziecka lub połączona z bólem czy utykaniem. O ćwiczeniach przy koślawych kolanach piszę więcej we wpisie o gimnastyce korekcyjnej przy kolanach koślawych.

Jak sprawdzić postawę dziecka w domu

Poproś dziecko, by stanęło boso, w samej bieliźnie, swobodnie – tak jak stoi na co dzień. Popatrz na nie z tyłu i z boku:

  • czy barki i łopatki są na tej samej wysokości,
  • czy „trójkąty” między talią a opuszczonymi rękami są po obu stronach podobne,
  • czy głowa nie jest wyraźnie wysunięta do przodu, a plecy nadmiernie zaokrąglone,
  • czy pięty nie uciekają mocno do środka, a łuk stopy pojawia się przy staniu na palcach,
  • czy kolana i stopy ustawiają się symetrycznie.

Test skłonu (test Adamsa). Poproś dziecko, by pochyliło się do przodu ze złączonymi, wyprostowanymi nogami i swobodnie zwisającymi rękami. Stań za nim i spójrz wzdłuż pleców. Jeśli jedna strona pleców (żebra, łopatka lub okolica lędźwiowa) jest wyraźnie wyżej – zgłoś się do ortopedy.

Domowa obserwacja nie zastąpi badania, ale pomaga zauważyć, że coś warto sprawdzić. Dobrym momentem na kontrolę jest okres szybkiego wzrostu, gdy dziecko w krótkim czasie wyrasta z ubrań.

Kiedy do lekarza, a kiedy do fizjoterapeuty

Pierwszym krokiem przy większości wątpliwości jest pediatra – w razie potrzeby skieruje do ortopedy lub neurologa dziecięcego. Z lekarzem skonsultuj się szczególnie, gdy:

  • test skłonu wypada niesymetrycznie,
  • plecy dziecka bolą dłużej niż kilka tygodni, budzą je w nocy lub towarzyszy im gorączka czy chudnięcie,
  • dziecko utyka, skarży się na ból stóp lub kolan albo szybko męczy się przy chodzeniu,
  • stopa jest sztywna i łuk nie pojawia się przy staniu na palcach,
  • pojawia się osłabienie lub drętwienie nóg.

W gabinecie przyjmuję także dzieci i młodzież z wadami postawy – oceniam postawę i prowadzę gimnastykę korekcyjną, zwykle we współpracy z ortopedą, zwłaszcza przy skoliozie.

Jak wygląda korekcja wad postawy

Korekcja zaczyna się od dokładnego badania. Fizjoterapeuta ocenia ustawienie kręgosłupa, miednicy, kolan i stóp, siłę i elastyczność mięśni, długość kończyn dolnych oraz równowagę. Dopiero na tej podstawie dobiera ćwiczenia – nie ma jednego zestawu dla wszystkich.

  • Plecy okrągłe – ćwiczenia wzmacniające mięśnie pleców i ściągające łopatki, rozciąganie mięśni klatki piersiowej, nauka świadomego prostowania się.
  • Skolioza – przy mniejszych skrzywieniach specjalne ćwiczenia korekcyjne dostosowane do kształtu skrzywienia (tzw. ćwiczenia specyficzne dla skoliozy). Przy większych skrzywieniach u rosnącego dziecka ortopeda może zlecić gorset, a przy bardzo dużych rozważa się operację.
  • Stopy i kolana – ćwiczenia mięśni stóp i bioder, zabawy boso na różnym podłożu, poprawa równowagi.

Najważniejsza jest regularność. Ćwiczenia wykonywane raz w tygodniu w gabinecie niewiele zmienią, jeśli dziecko nie ćwiczy w domu. Dlatego ważne jest, by ćwiczenia były dla dziecka zrozumiałe, nie sprawiały bólu i najlepiej – dawały mu trochę radości.

Rozwój ruchowy niemowlęcia – normy są szerokie

Każde dziecko rozwija się we własnym tempie, a normy są szerokie – np. samodzielne chodzenie pojawia się zwykle między 9. a 18. miesiącem życia. Niektóre dzieci pomijają raczkowanie i rozwijają się prawidłowo.

Nie warto przyspieszać rozwoju na siłę – np. sadzać niemowlęcia obłożonego poduszkami, zanim samo utrzyma tę pozycję, ani używać chodzików. Najlepszym miejscem do nauki ruchu jest płaska, bezpieczna powierzchnia, np. mata na podłodze. Jeśli coś Cię niepokoi w rozwoju ruchowym dziecka, porozmawiaj z pediatrą.

Codzienne nawyki, które pomagają

  • Ruch – Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym średnio co najmniej 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności dziennie. Bieganie, pływanie, rower, zabawy na podwórku – każda forma się liczy.
  • Plecak – noszony na obu szelkach, dopasowany do wzrostu, jak najlżejszy. Warto codziennie sprawdzać, czy dziecko nie nosi niepotrzebnych rzeczy.
  • Biurko i krzesło – dopasowane do wzrostu: stopy oparte o podłogę, łokcie mniej więcej na wysokości blatu, monitor na wysokości oczu.
  • Ekrany – przerwy na ruch co kilkadziesiąt minut, telefon trzymany wyżej zamiast pochylania głowy. Korzystanie z ekranów wieczorem utrudnia zasypianie, a dobry sen sprzyja regeneracji.
  • Leworęczność – jest całkowicie naturalna i nie należy dziecka „przestawiać”. Warto jedynie pomóc mu w wygodnym ułożeniu zeszytu i ręki przy pisaniu, żeby nie musiało się wykrzywiać.

Wady postawy u dzieci częściej wynikają z nawyków niż z poważnych chorób, a wcześnie zauważone zwykle dobrze poddają się korekcji. Zdarza się jednak, że nieleczone problemy z kręgosłupem wracają w dorosłości w postaci bólu – więcej o tym przeczytasz na stronie o leczeniu bólu kręgosłupa.

Jeśli niepokoi Cię postawa dziecka albo własny kręgosłup – zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku, przyjmuję zarówno dzieci i młodzież, jak i dorosłych. Możesz też najpierw zadzwonić: 508 813 267 – podpowiem, czy zacząć od wizyty u mnie, czy od pediatry lub ortopedy. Wolny termin sprawdzisz też w kalendarzu online.

Przeczytaj też

Wszystkie artykuły: Porady ogólne

Udostępnij artykuł: FacebookWhatsAppE-mail

Pierwsza wizyta

Postawmy Cię na nogi

Umów pierwszą wizytę – wolny termin wybierzesz w kalendarzu online. Wolisz porozmawiać? Zadzwoń – odbieram osobiście.

  • Bez skierowania – wizyty prywatne
  • Wolne terminy widzisz od razu w kalendarzu
  • Wizyta ok. 45 min – 170 zł

Pn–wt, czw–pt 8:00–15:00 · śr 11:00–20:00 · ul. Legionów Polskich 42, Sanok

Rehabilio
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.