Ból kręgosłupa między łopatkami i dolegliwości „wchodzące pod łopatkę” to częsty problem moich pacjentów. Najczęściej uważają, że to nerwoból albo po prostu przewianie. Jak jest w rzeczywistości? Wyjaśniam, skąd najczęściej bierze się ten ból, co możesz zrobić sam i kiedy ból między łopatkami wymaga pilnej pomocy lekarskiej.
Kiedy ból między łopatkami wymaga pilnej pomocy
Zanim przejdę do przyczyn mięśniowych i kręgosłupowych – ważne ostrzeżenie. Ból między łopatkami nie zawsze pochodzi z mięśni czy kręgosłupa. Bywa objawem zawału serca (zwłaszcza u kobiet i osób z cukrzycą), rozwarstwienia aorty, zatorowości płucnej, choroby pęcherzyka żółciowego lub półpaśca.
- Jeśli ból pojawił się nagle, jest bardzo silny lub „rozrywający”, towarzyszy mu duszność, ucisk w klatce piersiowej, zimny pot lub nudności albo promieniuje do ręki lub żuchwy – dzwoń pod 112.
- Do lekarza zgłoś się, gdy ból pod prawą łopatką nasila się po tłustym posiłku albo gdy na skórze pojawi się pas pęcherzyków (półpasiec).
- Konsultacji lekarskiej wymaga też ból z gorączką, ból nasilający się przy oddychaniu po urazie żeber oraz ból, który nie mija w spoczynku i budzi w nocy.
Łopatka w skrócie
Łopatka to płaska, trójkątna kość leżąca na tylnej ścianie klatki piersiowej, po obu stronach kręgosłupa. Jej brzeg najbliższy kręgosłupa to brzeg przyśrodkowy, a od góry łączy się z obojczykiem, tworząc staw barkowo-obojczykowy. Łopatka ślizga się po żebrach i współpracuje ze stawem ramiennym – dzięki temu możemy np. unieść rękę nad głowę.
Łopatka może się unosić i obniżać, przybliżać do kręgosłupa i oddalać od niego oraz rotować. Za wszystkie te ruchy odpowiadają przyczepiające się do niej mięśnie.
Ból między łopatkami – najczęstsze przyczyny
Łopatki leżą kilka centymetrów od kręgosłupa, po lewej i prawej stronie. Krawędź łopatki najbliższa kręgosłupa to brzeg przyśrodkowy – to tutaj często pojawia się ból. Czasami pacjenci mówią też:
„Ból wchodzi mi pod łopatkę”.
Żeby ustalić, co może być powodem tego bólu, trzeba prześledzić wszystkie możliwości:
- mięśnie przyczepiające się do łopatki mogą być nadmiernie napięte lub przeciążone – np. mięsień czworoboczny czy równoległoboczny,
- kręgosłup piersiowy – ból może promieniować z kręgosłupa ze względu na podrażnienie stawów międzykręgowych, napięte mięśnie przykręgosłupowe, przeciążenie więzadła nadkolcowego, a rzadziej przepuklinę krążka międzykręgowego,
- stawy żebrowo-kręgowe, czyli połączenia żeber z kręgosłupem – mogą je podrażnić uraz żebra, upadek na bok czy długotrwała, niekorzystna pozycja,
- mięśnie międzyżebrowe – leżą między żebrami i uczestniczą w oddychaniu; mogą ulec przeciążeniu, np. przy uporczywym kaszlu lub nieprawidłowym, płytkim oddychaniu.
Ból okolicy łopatki a jej ustawienie
Aby łopatka pracowała poprawnie, niezbędne jest jej prawidłowe ustawienie na plecach. Zapewnia ono równomierne napięcie mięśni, z których każdy ma swoje zadanie.
- Mięśnie unoszące łopatkę to m.in. górna część mięśnia czworobocznego i dźwigacz łopatki. Jeżeli z jakiegoś powodu będą niewydolne, jedna łopatka może ustawić się nieco niżej niż druga.
- Mięsień piersiowy mniejszy i dolna część mięśnia czworobocznego pociągają łopatkę w dół.
- Mięśnie przyciągające łopatkę do kręgosłupa to głównie mięsień równoległoboczny i środkowa część czworobocznego.
- Mięsień zębaty przedni dociska łopatkę do żeber. Odstawanie brzegu łopatki od żeber (tzw. łopatka skrzydlata) najczęściej wiąże się z jego osłabieniem – czasem z powodu uszkodzenia nerwu, co wymaga konsultacji lekarskiej.
Prawidłowa praca tych mięśni ustawia łopatkę we właściwej pozycji i umożliwia jej płynny ślizg. Przy zaburzonym napięciu podczas ruchów łopatki (np. unoszenia ręki) można słyszeć chrupanie, czuć ból i ciągnięcie.
Nadmiernie napięte mięśnie mogą prowadzić do przykurczu i powstawania punktów spustowych, czyli nadmiernie napiętych, bolesnych miejsc w mięśniu. Taki punkt może wywoływać ból rzutowany, czyli odczuwany nieco dalej od miejsca, w którym leży problem. Napięty mięsień mocno pociąga też łopatkę, przez co jego przyczep staje się bolesny – objawem jest ból przy dotyku w miejscu, w którym ścięgno łączy się z kością.
Garbienie się
Mięśnie biegnące od łopatki do kręgosłupa, takie jak mięsień równoległoboczny i czworoboczny, wpływają na naszą postawę. Gdy dobrze spełniają swoją funkcję, łopatka jest przyciągnięta do kręgosłupa – dzieje się to bez udziału naszej świadomości. Jeżeli ich napięcie spadnie, łopatki odsuną się od kręgosłupa, barki wysuną się do przodu, a zaokrąglenie odcinka piersiowego (kifoza piersiowa) prawdopodobnie się zwiększy, dając efekt garbienia.
Ból między łopatkami i drętwienie rąk
Innym częstym problemem jest ucisk na nerwy wychodzące z kręgosłupa. Między sąsiednimi kręgami znajdują się otwory międzykręgowe, przez które wychodzą nerwy. Gdy kręgosłup i krążki międzykręgowe są w dobrym stanie, nerwy przechodzą przez te otwory swobodnie. Zmiany zwyrodnieniowe lub przepuklina krążka mogą jednak zmniejszać ich światło.
Nerw może wtedy zostać uciśnięty lub podrażniony. W odcinku piersiowym objawia się to często bólem w okolicy łopatki, a także pieczeniem lub drętwieniem wzdłuż żebra. Drętwienie rąk częściej wskazuje na problem w odcinku szyjnym. W takim przypadku trzeba ustalić, który nerw i na jakim poziomie jest podrażniony, znaleźć przyczynę problemu i dobrać terapię, która zmniejszy ucisk i poprawi ślizg nerwu.
Co możesz zrobić sam
Jeśli nie masz objawów alarmowych opisanych na początku, pomóc mogą proste działania:
- przerwy od komputera – co 30–45 minut wstań, rozruszaj barki i wyprostuj plecy,
- ściąganie łopatek – siedząc prosto, delikatnie ściągnij łopatki do tyłu i w dół, przytrzymaj 5 sekund i rozluźnij; wykonaj 10 powtórzeń kilka razy dziennie,
- rozciąganie klatki piersiowej – stań w progu drzwi, oprzyj przedramiona o framugę na wysokości barków i zrób mały krok do przodu, aż poczujesz rozciąganie z przodu klatki piersiowej; utrzymaj 20–30 sekund.
Ćwicz w zakresie, który nie nasila bólu, i przerwij, jeśli pojawi się drętwienie lub ból wyraźnie się nasili. Więcej przykładów znajdziesz na stronie ćwiczenia na ból szyi przy komputerze.
Jak pomagam przy bólu między łopatkami
Na wizycie sprawdzam kręgosłup piersiowy, szyję i bark, a potem dobieram terapię i ćwiczenia do przyczyny dolegliwości. Więcej przeczytasz na stronach ból kręgosłupa i ból barku.
Jeśli ból między łopatkami wraca lub utrzymuje się dłużej niż 2 tygodnie – zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
