Przepuklina odcinka szyjnego kręgosłupa to wysunięcie fragmentu krążka międzykręgowego (dysku) między kręgami szyi poza jego prawidłowe granice. Wysunięty fragment może drażnić korzeń nerwowy biegnący do ręki, a rzadziej – uciskać rdzeń kręgowy. To jedna z częstszych przyczyn bólu szyi promieniującego do ramienia.
Przepuklinę szyjną diagnozuje się najczęściej u dorosłych, zwłaszcza u osób pracujących długo w jednej pozycji głowy. Dobra wiadomość: u większości osób objawy rwy szyjnej (bólu promieniującego do ręki) wyraźnie zmniejszają się w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy, a przepuklina może się częściowo wchłonąć. Wiele przypadków leczy się skutecznie zachowawczo, m.in. fizjoterapią. Operacja jest potrzebna rzadziej. Więcej o samym mechanizmie przeczytasz we wpisie o przepuklinie kręgosłupa.
Budowa odcinka szyjnego kręgosłupa
Odcinek szyjny składa się z siedmiu kręgów (C1–C7). Są one mniejsze i delikatniejsze niż kręgi w innych częściach kręgosłupa, ale pozwalają na bardzo szeroki zakres ruchów głowy.
Między kręgami leżą krążki międzykręgowe, które amortyzują wstrząsy. Każdy krążek ma miękkie, galaretowate jądro otoczone twardszym, włóknistym pierścieniem. Przepuklina powstaje, gdy pierścień pęka, a część jądra przesuwa się na zewnątrz.
Z odcinka szyjnego wychodzą korzenie nerwowe zaopatrujące ramiona, dłonie i górną część pleców. Dlatego problemy z kręgosłupem szyjnym mogą dawać ból lub drętwienie w tych okolicach.
Przyczyny przepukliny odcinka szyjnego
Przepuklina szyjna zwykle wynika z połączenia zmian związanych z wiekiem i przeciążeń lub urazów.
- Zmiany zwyrodnieniowe krążków – z wiekiem krążki tracą wodę i elastyczność, stają się niższe i bardziej podatne na uszkodzenia. To naturalny proces starzenia.
- Urazy – gwałtowne ruchy głowy, np. podczas wypadku samochodowego (tzw. uraz typu „smagnięcia biczem”), upadku czy uprawiania sportu.
- Przeciążenia – dźwiganie ciężarów, zwłaszcza z niewłaściwą techniką.
- Długotrwała, niekorzystna pozycja – np. przy komputerze, czytaniu czy korzystaniu z telefonu.
- Skłonności rodzinne – problemy z krążkami częściej występują u osób, których bliscy też je mieli.
Objawy przepukliny odcinka szyjnego
Objawy zależą od miejsca przepukliny i stopnia podrażnienia struktur nerwowych. Najczęściej są to:
- ból szyi, nasilający się przy niektórych ruchach głowy lub po długim utrzymywaniu jednej pozycji,
- ograniczenie ruchomości szyi – trudność z obracaniem lub pochylaniem głowy,
- ból promieniujący do łopatki, ramienia, ręki, a nawet palców – bywa mylony np. z zespołem cieśni nadgarstka,
- drętwienie lub mrowienie ramienia, dłoni lub palców,
- osłabienie mięśni ręki, utrudniające codzienne czynności.
Czasem ból z karku promieniuje też do tyłu głowy.
Kiedy pilnie do lekarza
Ucisk na rdzeń kręgowy (mielopatia szyjna) wymaga pilnej konsultacji lekarskiej, zwykle neurochirurgicznej. Pilnie zgłoś się do lekarza, jeśli pojawią się:
- niezgrabność obu dłoni – trudność z zapinaniem guzików, pisaniem, trzymaniem drobnych przedmiotów,
- chwiejny, niepewny chód,
- drętwienie obu rąk lub obu nóg,
- zaburzenia oddawania moczu lub stolca,
- szybko narastające osłabienie ręki.
Jeśli takie objawy pojawiły się nagle lub szybko się nasilają – nie czekaj na wizytę, jedź od razu na SOR.
Nagłe drętwienie lub osłabienie połowy ciała, zaburzenia mowy albo ból w klatce piersiowej promieniujący do ręki lub żuchwy to objawy udaru lub zawału – wtedy od razu dzwoń pod 112.
Diagnostyka przepukliny odcinka szyjnego
- Wywiad – rodzaj, miejsce i nasilenie bólu, drętwienie, mrowienie, osłabienie siły.
- Badanie fizykalne – lekarz lub fizjoterapeuta ocenia ruchomość szyi, siłę mięśni, czucie i odruchy, żeby sprawdzić, czy nerw jest uciśnięty.
- Rezonans magnetyczny (MRI) – najdokładniej pokazuje krążki, nerwy i inne tkanki miękkie; to podstawowe badanie przy podejrzeniu przepukliny.
- Tomografia komputerowa (CT) – przydatna głównie do oceny kości.
- RTG – pokazuje kości i zmiany zwyrodnieniowe, ale nie uwidacznia samej przepukliny.
- Elektromiografia (EMG) – stosowana rzadziej, pomaga ocenić pracę nerwów i mięśni przy podejrzeniu uszkodzenia nerwu.
Leczenie przepukliny odcinka szyjnego
Sposób leczenia zależy od rodzaju przepukliny, nasilenia objawów i ogólnego stanu zdrowia.
Leczenie zachowawcze
- Leki – niesteroidowe leki przeciwzapalne lub, przy silniejszym bólu, leki przeciwbólowe na receptę, zgodnie z zaleceniem lekarza.
- Fizjoterapia – ćwiczenia, terapia manualna, czasem zabiegi fizykalne.
- Zmiana nawyków – ergonomia pracy, przerwy, ograniczenie czynności nasilających ból.
Zastrzyki
Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy, lekarz może rozważyć podanie leku sterydowego w okolicę przepukliny, aby zmniejszyć stan zapalny i ból.
Operacja
Operację rozważa się, gdy inne metody zawiodą albo gdy pojawiają się poważne objawy: wyraźne osłabienie mięśni, zaburzenia sprawności rąk czy objawy ucisku rdzenia. Najczęstsze zabiegi to:
- discektomia – usunięcie uszkodzonego fragmentu krążka uciskającego nerw,
- spondylodeza – zespolenie (usztywnienie) sąsiednich kręgów po usunięciu krążka,
- wszczepienie sztucznego krążka – pozwala zachować ruchomość danego odcinka.
Metodę leczenia zawsze dobiera się indywidualnie, po konsultacji ze specjalistą.
Fizjoterapia przy przepuklinie szyjnej
Fizjoterapia to ważna część leczenia zachowawczego. Zwykle zaczyna się od zmniejszenia podrażnienia nerwu, a potem stopniowo wzmacnia się mięśnie szyi i okolicy łopatek.
- Edukacja – wyjaśnienie, czym jest przepuklina, jakie pozycje przynoszą ulgę i jakich ruchów na razie unikać.
- Ćwiczenia – poprawiające ruchomość, a następnie wzmacniające mięśnie szyi i górnej części pleców.
- Techniki manualne – masaż i mobilizacje mogą zmniejszyć ból i napięcie mięśni. Przy przepuklinie trzeba je dobierać ostrożnie, po dokładnym badaniu.
- Metody fizykalne – ciepło, zimno czy przezskórna elektrostymulacja nerwów (TENS) mogą doraźnie łagodzić ból.
- Samodzielna praca w domu – regularne wykonywanie zaleconych ćwiczeń i stosowanie ciepła lub zimna w razie bólu.
Ćwiczenia wykonuj w zakresie, który nie nasila bólu promieniującego do ręki. Jeśli ból w ręce lub drętwienie narasta w trakcie ćwiczenia albo po nim, przerwij je i skonsultuj się z fizjoterapeutą. Przykładowy zestaw znajdziesz na stronie ćwiczenia na ból szyi przy komputerze.
Profilaktyka – jak dbać o szyję na co dzień
- Ergonomia – monitor na wysokości oczu, krzesło dobrze podpierające plecy, telefon trzymany wyżej zamiast pochylania głowy.
- Przerwy – przy długim siedzeniu co jakiś czas wstań, porusz szyją i barkami.
- Regularne ćwiczenia – wzmacniające mięśnie szyi, pleców i brzucha oraz rozciągające.
- Bezpieczne dźwiganie – podnoś ciężary blisko ciała, pracując głównie nogami.
- Wygodny sen – poduszka i materac, które utrzymują szyję w naturalnym ułożeniu.
- Aktywność i zdrowa masa ciała – umiarkowany ruch na co dzień wspiera cały kręgosłup.
Przepuklina szyjna – pomoc w Sanoku
Na pierwszej wizycie (ok. 45 minut) dokładnie badam szyję, sprawdzam objawy ze strony nerwów i ustalam plan terapii. Więcej o tym, jak pracuję, przeczytasz na stronie ból szyi.
Jeśli masz podobne dolegliwości, zapraszam do mojego gabinetu Rehabilio w Sanoku przy ul. Legionów Polskich 42. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.


