Ból barku może mieć wiele przyczyn – jedną z nich są zmiany w ścięgnie głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia, czyli bicepsa (ang. long head of biceps tendon, LHBT). Problem może narastać stopniowo, przy powtarzalnym przeciążaniu – np. w sportach z rzutami albo przy pracy z rękami uniesionymi nad głowę. Może też pojawić się nagle, po urazie: szarpnięciu, gwałtownym pociągnięciu czy podniesieniu ciężaru.
Anatomia
Biceps, czyli mięsień dwugłowy ramienia, kończy się przyczepem na guzowatości kości promieniowej przedramienia. U góry ma dwie głowy: krótką, przyczepioną do wyrostka kruczego łopatki, oraz długą, która przyczepia się w okolicy guzka nadpanewkowego łopatki i częściowo łączy się z obrąbkiem stawowym (pierścieniem chrzęstno-włóknistym wokół panewki).
Przy zbyt dużych obciążeniach lub powtarzanym drażnieniu, np. w wyniku nieprawidłowej techniki ruchu, w ścięgnie głowy długiej mogą rozwinąć się stan zapalny i zmiany przeciążeniowe, podwichnięcie ścięgna albo jego całkowite zerwanie.
Stan zapalny i zmiany przeciążeniowe
Ciągłe drażnienie ścięgna i sąsiednich struktur – np. kaletki podbarkowej czy ścięgien stożka rotatorów – może prowadzić do mikrouszkodzeń i bólu. Często towarzyszy to ciasnocie podbarkowej.
Podwichnięcie ścięgna
Ścięgno głowy długiej biegnie w stronę stawu przez rowek (bruzdę) między guzkiem większym i mniejszym kości ramiennej. W rowku utrzymuje je więzadło poprzeczne, a pewną rolę odgrywa też ścięgno mięśnia podłopatkowego. Gdy te struktury są uszkodzone lub źle pracują, ścięgno może wysuwać się z rowka – mówimy wtedy o podwichnięciu ścięgna głowy długiej.
Zerwanie ścięgna głowy długiej bicepsa
To sytuacja, w której ścięgno całkowicie odrywa się od przyczepu w okolicy panewki łopatki lub pęka na swoim przebiegu. Ponieważ ścięgno łączy się z obrąbkiem, często towarzyszy temu uszkodzenie obrąbka typu SLAP.
Objawy uszkodzenia głowy długiej bicepsa
- ból z przodu barku, nasilający się przy dźwiganiu i unoszeniu ręki,
- ograniczenie ruchomości stawu ramiennego,
- tkliwość przy uciskaniu okolicy ścięgna i rowka międzyguzkowego,
- przy podwichnięciu – wyczuwalne „przeskakiwanie” lub klikanie z przodu barku.
Przy zerwaniu ścięgna typowe są: nagły ból z uczuciem „trzaśnięcia”, siniak na ramieniu i charakterystyczne „kulkowate” uwypuklenie bicepsa nad łokciem, gdy mięsień zsuwa się w dół (tzw. objaw Popeye’a).
Kiedy pilnie do lekarza
Jeśli po urazie poczułeś nagłe „trzaśnięcie” w barku lub ramieniu, pojawił się siniak i zmienił się kształt bicepsa, zgłoś się do ortopedy w ciągu kilku dni. Pilnej oceny wymaga też wyraźne osłabienie ręki po urazie albo podejrzenie zwichnięcia barku.
Diagnostyka LHBT
Podczas badania w gabinecie wykonuję m.in. następujące testy:
- Test niestabilności ścięgna – odwodzę ramię pacjenta i obracam je na zewnątrz, jednocześnie badając palcami rowek, w którym biegnie ścięgno. Wyczuwalne klikanie i tkliwość przemawiają za problemem ze ścięgnem.
- Badanie palpacyjne – uciskam okolicę rowka międzyguzkowego i guzków kości ramiennej, sprawdzając tkliwość.
- Test Speeda – pacjent ma wyprostowany łokieć, ramię zgięte do 90°, a przedramię obrócone wnętrzem dłoni do góry. Próbuje unieść rękę przeciw mojemu oporowi. Ból z przodu barku przemawia za podrażnieniem ścięgna.
- Test Yergasona – łokieć zgięty pod kątem 90°, przedramię w pronacji (wnętrzem dłoni w dół). Pacjent próbuje obrócić przedramię wnętrzem dłoni do góry (supinacja), a ja stawiam opór i jednocześnie badam palcami okolicę rowka międzyguzkowego.
Pomocne mogą być także badania obrazowe: USG lub rezonans magnetyczny.
Leczenie
W większości przypadków wystarczającym leczeniem jest fizjoterapia. Obejmuje ona odpoczynek od drażniącego ruchu, normalizację napięcia tkanek miękkich, różne formy masażu, terapię manualną oraz stopniowo dobierane ćwiczenia. Ćwiczenia wykonuje się w zakresie bez bólu – jeśli ruch wyraźnie nasila dolegliwości, trzeba go zmodyfikować.
Gdy uszkodzenie ścięgna jest znaczne, a leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy, rozważa się zabieg. Przy uszkodzeniu obejmującym mniej niż ok. 50% grubości ścięgna chirurg może wykonać jego oczyszczenie (ang. debridement), czyli usunięcie uszkodzonych fragmentów. Jeśli uszkodzenie jest bardziej rozległe, chirurg ortopeda może zaproponować tenotomię lub tenodezę. Po każdym z tych zabiegów prowadzę rehabilitację pooperacyjną.
Tenotomia
Tenotomia polega na przecięciu ścięgna głowy długiej przy jego przyczepie w stawie. Ścięgno zsuwa się w dół ramienia i nie jest ponownie mocowane. Zabieg jest krótki, a rehabilitacja szybsza. Możliwe skutki to niewielki spadek siły odwracania przedramienia, skurcze ramienia i widoczne uwypuklenie mięśnia (objaw Popeye’a).
Tenotomię częściej proponuje się osobom mniej aktywnym fizycznie, dla których ważniejszy jest szybki powrót do codziennych czynności niż pełna siła przy pracy fizycznej lub w sporcie. Ostateczną decyzję podejmuje chirurg razem z pacjentem.
Tenodeza
Tenodeza polega na przecięciu ścięgna i ponownym przymocowaniu go do kości ramiennej, najczęściej za pomocą specjalnej kotwicy lub śruby. Dzięki temu mięsień zachowuje swoje napięcie i kształt, a utrata siły jest mniejsza. Rehabilitacja trwa jednak dłużej, bo ścięgno musi się wgoić w kość. Szczegółowo opisałem ją w artykule tenodeza bicepsa.
Po obu zabiegach szczegóły ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju zabiegu.
Rehabilitacja w Sanoku
Jeśli boli Cię przód barku albo jesteś po tenotomii lub tenodezie, zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku – prowadzę pacjenta od ochrony zabiegu w pierwszych tygodniach po powrót do pełnej sprawności. Więcej przeczytasz na stronach ból barku i rehabilitacja pooperacyjna. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
