Złamanie kości przedramienia to jeden z najczęstszych urazów u dzieci. Najmłodsi dużo biegają, skaczą i wspinają się, więc upadki są naturalną częścią zabawy. Rodzicom warto wiedzieć, jak rozpoznać złamanie, na co uważać, gdy ręka jest w gipsie, i czego spodziewać się po jego zdjęciu.
Dlaczego dzieci często łamią przedramię
Przedramię tworzą dwie kości: promieniowa (po stronie kciuka) i łokciowa (po stronie małego palca). Najczęstszą przyczyną złamania jest upadek na wyciągniętą rękę – z roweru, hulajnogi, huśtawki, podczas biegania czy gry w piłkę. Rzadziej do złamania dochodzi przy upadku z wysokości lub w wypadku komunikacyjnym.
Kości dzieci są bardziej elastyczne niż u dorosłych. Dlatego często łamią się jak „zielona gałązka” – pękają tylko z jednej strony albo wyginają się, zamiast pęknąć całkowicie. Ważne jest też, czy złamanie nie obejmuje chrząstki wzrostowej (nasadowej), czyli miejsca, z którego kość rośnie na długość. Takie złamania wymagają szczególnej uwagi lekarza.
Objawy – kiedy jechać na SOR
Po upadku na rękę jedź z dzieckiem na szpitalny oddział ratunkowy (SOR) lub do izby przyjęć, jeśli zauważysz:
- silny ból, który nasila się przy próbie ruchu ręką,
- obrzęk, zasinienie lub widoczne zniekształcenie przedramienia albo nadgarstka,
- oszczędzanie ręki – dziecko trzyma ją przy sobie i nie chce nią nic robić,
- trzask słyszany w chwili upadku,
- drętwienie, bladość lub zasinienie palców,
- ranę, przez którą może być widoczna kość – wtedy dzwoń pod 112.
Złamanie typu „zielonej gałązki” bywa mniej bolesne i dziecko może nawet ruszać ręką. Jeśli ból i obrzęk nie mijają w ciągu doby, lepiej wykonać zdjęcie RTG. Do czasu badania można unieruchomić rękę na szalu lub w temblaku.
Leczenie: gips czy zabieg
Sposób leczenia zależy od rodzaju złamania, jego przemieszczenia i wieku dziecka – decyzję podejmuje lekarz ortopeda.
- Gips – przy złamaniach stabilnych, bez przemieszczenia, zwykle wystarcza unieruchomienie w opatrunku gipsowym. Najczęściej trwa ono kilka tygodni (często 4–6), a dokładny czas ustala lekarz na podstawie kontrolnych zdjęć RTG.
- Nastawienie w znieczuleniu – gdy odłamy kości są przemieszczone, lekarz nastawia je bez otwierania skóry, a potem zakłada gips.
- Zabieg operacyjny – gdy złamanie jest niestabilne, chirurg stabilizuje je drutami lub elastycznymi gwoździami wprowadzanymi do wnętrza kości. Płytki i śruby stosuje się rzadziej, głównie u starszych dzieci.
Kości dzieci zrastają się szybko, a u młodszych dzieci kość z czasem sama koryguje niewielkie wygięcie. Dlatego leczenie jest zwykle krótsze i prostsze niż u dorosłych. Szczegóły ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju złamania i zabiegu.
Kiedy pilnie do lekarza – sygnały alarmowe w gipsie
Obrzęk pod gipsem może uciskać naczynia i nerwy. To rzadkie, ale groźne powikłanie. Pilnie wróć do szpitala (SOR), jeśli:
- ból w gipsie narasta mimo leków przeciwbólowych,
- palce są sine, blade, zimne lub bardzo obrzęknięte,
- dziecko nie może ruszać palcami albo bardzo boli je przy próbie ich wyprostowania,
- dziecko skarży się na drętwienie lub mrowienie palców,
- gips jest pęknięty, rozmiękł, uwiera lub spod niego czuć nieprzyjemny zapach albo wycieka wydzielina,
- pojawiła się gorączka bez innej przyczyny.
Przez pierwsze dni warto trzymać rękę uniesioną (np. na poduszce) i często poruszać palcami – to zmniejsza obrzęk.
Po zdjęciu gipsu – co jest normalne
Kilka tygodni bez ruchu zostawia ślad. Tuż po zdjęciu gipsu ręka bywa sztywna, cieńsza i słabsza, a skóra sucha i łuszcząca się. Dziecko może przez jakiś czas oszczędzać rękę i wykonywać ruchy „na skróty”, angażując bark lub tułów.
U wielu dzieci ruch wraca sam w ciągu kilku tygodni zwykłej zabawy. Nie trzeba zmuszać dziecka do ćwiczeń przez ból – lepiej zachęcać je do naturalnego używania ręki.
Przykład: dziecko po 4 tygodniach unieruchomienia przedramienia
Na filmie widać, jak może wyglądać ruch ręki tuż po okresie unieruchomienia.
- Prawy bark jest osłabiony i obniżony, a łopatka nie jest dobrze stabilizowana na klatce piersiowej.
- Łokieć nie zgina się w pełnym zakresie i brakuje mu także pełnego wyprostu.
- Nadgarstek jest słaby i ma ograniczone zgięcie i wyprost. Często brakuje też supinacji, czyli obrócenia dłoni wnętrzem do góry – dziecko nadrabia ten ruch ustawieniem barku i tułowia.
Kiedy do fizjoterapeuty
Konsultacja z fizjoterapeutą jest wskazana, jeśli:
- po około miesiącu od zdjęcia gipsu ręka nadal nie prostuje się lub nie zgina w łokciu w pełnym zakresie,
- dziecko nie potrafi obrócić dłoni wnętrzem do góry (np. żeby przyjąć monetę),
- ręka wyraźnie słabnie przy zabawie, dziecko unika jej używania,
- złamanie było leczone operacyjnie, a lekarz zalecił rehabilitację.
Fizjoterapeuta może ocenić zakres ruchu i siłę całej kończyny – od barku po palce – i dobrać ćwiczenia w formie zabawy. Rodzicom pokazuje, co robić w domu, żeby dziecko ćwiczyło chętnie i bez bólu.
Zabawy, które pomagają odzyskać ruch
Po zgodzie lekarza na obciążanie ręki warto wplatać ćwiczenia w codzienne zabawy:
- lepienie z plasteliny lub masy solnej i ściskanie miękkiej piłeczki – siła dłoni,
- przelewanie wody z kubka do kubka, przekręcanie kluczyka, odwracanie kart – obracanie przedramienia,
- rzucanie i łapanie balonu lub dużej piłki – praca barku i łokcia,
- chodzenie „na czworakach” i „taczka” – dopiero gdy ręka nie boli przy podporze.
Ruchy powinny być bez bólu lub z niewielkim dyskomfortem, który szybko mija. Jeśli po zabawie ręka mocno puchnie albo boli następnego dnia, trzeba zmniejszyć intensywność i skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Konsultacja w Sanoku
Jeśli po zdjęciu gipsu ręka dziecka wciąż nie odzyskała pełnego ruchu, zadzwoń do mnie – ustalimy, czy wizyta w moim gabinecie w Sanoku będzie pomocna. Więcej o pracy po unieruchomieniu i zabiegach przeczytasz na stronie rehabilitacja pooperacyjna. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, telefon: 508 813 267.
