Drętwienie rąk – czasem opisywane jako mrowienie, pieczenie, „prąd” albo osłabienie – to jedna z częstszych dolegliwości, z którymi pacjenci trafiają do fizjoterapeuty. Najczęściej wynika z ucisku lub podrażnienia nerwu. Nerwy przewodzą informacje do mięśni i z powrotem, więc gdy są uciśnięte, ręka może być słabsza, mniej sprawna i „dziwnie” czuć.
Zanim jednak przejdziesz do ćwiczeń, sprawdź, czy Twoje objawy nie wymagają pilnej pomocy.
Kiedy pilnie do lekarza
Od razu zadzwoń pod numer 112, jeśli drętwienie pojawiło się nagle i:
- dotyczy jednej strony ciała (ręki, nogi, twarzy) albo towarzyszy mu nagłe osłabienie tej strony,
- opada kącik ust, pojawiają się zaburzenia mowy, rozumienia lub widzenia,
- odczuwasz ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej, które mogą promieniować do lewej ręki, żuchwy lub pleców, a do tego duszność, zimny pot, nudności.
To mogą być objawy udaru mózgu lub zawału serca – liczy się każda minuta.
Pilnie (tego samego dnia) skontaktuj się z lekarzem, gdy drętwieją obie ręce i jednocześnie masz problemy z chodzeniem lub równowagą, gdy drętwienie narasta szybko, pojawiło się po urazie szyi (np. upadku, wypadku) albo ręka wyraźnie słabnie – np. wypadają Ci przedmioty z dłoni.
Najczęstsze przyczyny drętwienia rąk
O przyczynie często podpowiada to, które palce drętwieją i kiedy. Najczęściej spotykane są:
- Zespół cieśni nadgarstka – ucisk nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Drętwieją zwykle kciuk, palec wskazujący i środkowy, typowo w nocy lub nad ranem, a także przy trzymaniu telefonu czy kierownicy.
- Ucisk korzenia nerwowego w odcinku szyjnym kręgosłupa (tzw. radikulopatia szyjna) – np. przez zmiany zwyrodnieniowe lub przepuklinę krążka. Drętwienie często łączy się z bólem szyi promieniującym do barku i ręki.
- Ucisk nerwu łokciowego w okolicy łokcia – drętwieją mały i serdeczny palec, często przy długim zginaniu łokcia (telefon przy uchu, sen z ręką pod głową).
- Choroby ogólne, np. polineuropatia – uszkodzenie wielu nerwów obwodowych, najczęściej w przebiegu cukrzycy, niedoboru witaminy B12, nadużywania alkoholu czy chorób tarczycy. Objawy zwykle dotyczą obu stron, często najpierw stóp, potem dłoni.
Jeśli drętwienie dotyczy obu rąk, nóg lub nie ma związku z ruchem i pozycją, warto zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego i podstawowych badań krwi. Rzadszą przyczyną jest zespół górnego otworu klatki piersiowej, któremu poświęcam dalszą część tekstu.
Zespół górnego otworu klatki piersiowej (TOS)
Zespół górnego otworu klatki piersiowej (ang. thoracic outlet syndrome, TOS) to ucisk na nerwy splotu ramiennego lub naczynia krwionośne w przestrzeni między szyją, obojczykiem a pierwszym żebrem. Oprócz drętwienia ręki mogą się pojawić ból barku, osłabienie mięśni obręczy barkowej, a czasem zmiana koloru ręki.
TOS może mieć podłoże nerwowe (uciskany jest nerw) albo naczyniowe (uciskane są tętnica lub żyła). Postać naczyniowa – zwłaszcza nagły obrzęk, zasinienie lub zblednięcie i chłodna ręka – wymaga pilnej diagnostyki lekarskiej. Poniżej omawiam postać nerwową.
Ucisk może wynikać z budowy lub ustawienia kości:
- opadających, wysuniętych do przodu barków, które zmieniają ustawienie obojczyka i łopatki,
- zwężenia przestrzeni między obojczykiem a pierwszym żebrem,
- dodatkowego żebra szyjnego (wrodzonej zmiany, która występuje rzadko).
Nerw mogą też uciskać nadmiernie napięte lub przykurczone mięśnie, zwłaszcza w okolicy:
- szczeliny między mięśniami pochyłymi szyi,
- przestrzeni pod mięśniem piersiowym mniejszym.
Jak fizjoterapeuta szuka miejsca ucisku
Podczas badania w gabinecie delikatnie uciskam miejsca, w których nerw może być ściśnięty, i sprawdzam, czy wywołuje to znane pacjentowi objawy. Wykonuję też testy napięciowe nerwów – długie nerwy napinają się przy określonej sekwencji ruchów, co pomaga ustalić, który nerw i w którym miejscu jest podrażniony.
Nie próbuj samodzielnie prowokować objawów. Jeśli badanie wskazuje na problem, którego nie da się wyjaśnić mechanicznie, kieruję pacjenta do lekarza – czasem potrzebne są badania obrazowe lub badanie przewodnictwa nerwowego (EMG).
Więcej na ten temat zobaczysz na poniższych filmach.
Leczenie ucisku na nerw
Gdy wiadomo, który nerw jest uciskany, w którym miejscu i przez jaką strukturę, można dobrać leczenie, które w wielu przypadkach zmniejsza dolegliwości. Przy nerwowej postaci TOS i dolegliwościach szyi najczęściej obejmuje ono poniższe elementy.
Ćwiczenia odcinka szyjnego i zmiana nawyków
Wielu pacjentów przychodzi z opisem RTG „zniesienie lordozy szyjnej”, czyli wyprostowanie naturalnego wygięcia szyi. Taki obraz często jest wariantem normy albo wynika z ułożenia ciała podczas zdjęcia i sam w sobie nie musi oznaczać ucisku na nerw.
Ćwiczenia i zmiana nawyków – np. właściwe ustawienie monitora, przerwy w pracy siedzącej – często zmniejszają dolegliwości szyi i objawy w ręce, nawet jeśli obraz na RTG się nie zmienia. Przykładowy zestaw znajdziesz w artykule ćwiczenia na ból szyi przy komputerze.
Rozluźnianie mięśni pochyłych
Między mięśniem pochyłym przednim i środkowym przechodzi splot ramienny, czyli sieć nerwów biegnących do ręki. Wzmożone napięcie tych mięśni, przykurcze czy tzw. punkty spustowe (bolesne, napięte miejsca w mięśniu) mogą zwężać tę przestrzeń. Pomocne bywają masaż, rozluźnianie poizometryczne (napięcie mięśnia, a potem jego rozluźnienie i delikatne rozciągnięcie) i łagodne rozciąganie.
Prawidłowe ustawienie łopatki
Nieprawidłowe ustawienie łopatki i obojczyka również może zwężać przestrzeń, którą biegną nerwy. Wtedy celem jest poprawa ustawienia łopatki przez ćwiczenia mięśni obręczy barkowej i zmianę nawyków, np. sposobu siedzenia czy noszenia torby.
Mięsień piersiowy mniejszy
Mięsień piersiowy mniejszy łatwo się napina i przykurcza, a pod jego ścięgnem biegną elementy splotu ramiennego. Rozciąganie, masaż czy suche igłowanie mogą go rozluźnić i zmniejszyć ucisk na nerw.
Ćwiczenia wykonuj w zakresie, który nie nasila drętwienia ani bólu. Jeśli objawy w ręce narastają w trakcie ćwiczeń lub utrzymują się długo po nich – przerwij i skonsultuj się ze specjalistą.
Umów się na konsultację
Jeśli drętwienie rąk wraca, a lekarz wykluczył poważne przyczyny, zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku. Sprawdzę, skąd pochodzi ucisk na nerw, i dobiorę ćwiczenia – więcej o terapii przeczytasz na stronie ból szyi i ból barku. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
