Ból w okolicy stawu łokciowego to dość częsty problem. Pojawia się zarówno u osób aktywnych fizycznie, jak i u tych, które prowadzą siedzący tryb życia – wystarczy powtarzalna praca rękami, np. przy komputerze, narzędziach czy w ogrodzie. Poniżej opisuję trzy najczęstsze przyczyny: łokieć golfisty, łokieć tenisisty i ucisk nerwu łokciowego.
Łokieć golfisty – ból po wewnętrznej stronie łokcia
Łokieć golfisty to przeciążenie przyczepu mięśni zginaczy nadgarstka (tendinopatia). Dawniej mówiono o „zapaleniu nadkłykcia przyśrodkowego”, ale dziś wiemy, że to raczej przeciążenie i osłabienie ścięgna niż klasyczny stan zapalny.
Nadkłykieć przyśrodkowy to niewielki guzek w dolnej części kości ramiennej, który łatwo wyczujesz po wewnętrznej stronie łokcia. Przyczepia się do niego duża grupa mięśni zginających nadgarstek. Powtarzające się ruchy lub zbyt duże obciążenie tych mięśni mogą przeciążyć ścięgna – powstają w nich drobne uszkodzenia, a okolica przyczepu staje się bolesna.
Objawy i badanie
Najbardziej charakterystycznym objawem jest ból i wyraźna tkliwość w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego. Ból nasila się przy zginaniu nadgarstka z oporem, przy zaciskaniu ręki w pięść i przy krążeniach nadgarstkami. Często wyczuwalne jest też zwiększone napięcie mięśni zginaczy.
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i badaniu. Jeśli badanie nie daje jednoznacznej odpowiedzi, mogę zasugerować USG łokcia. RTG lub rezonans magnetyczny zleca lekarz w razie podejrzenia innych zmian.
Z czym można pomylić łokieć golfisty
- ucisk nerwu łokciowego (opisany niżej),
- uszkodzenie więzadeł po przyśrodkowej stronie łokcia,
- choroba zwyrodnieniowa stawu łokciowego,
- zespół ciasnoty przedziałów powięziowych przedramienia.
Więcej o tym schorzeniu piszę we wpisie Łokieć golfisty.
Łokieć tenisisty – ból po zewnętrznej stronie łokcia
Łokieć tenisisty to najczęstsza przyczyna bólu łokcia. Jest to przeciążenie przyczepu mięśni prostowników nadgarstka (tendinopatia), dawniej nazywane „zapaleniem nadkłykcia bocznego”. Wbrew nazwie dotyczy głównie osób, które nie grają w tenisa.
Nadkłykieć boczny to niewielki guzek w dolnej części kości ramiennej, wyczuwalny po zewnętrznej stronie łokcia. Przyczepia się do niego grupa mięśni prostujących nadgarstek. Powtarzające się ruchy chwytania i prostowania nadgarstka mogą przeciążyć ich ścięgna.
Objawy i badanie
Typowy jest ból i tkliwość w okolicy nadkłykcia bocznego. Ból nasila się przy prostowaniu nadgarstka z oporem, przy podnoszeniu krzesła chwytem od góry (tzw. test krzesełkowy), przy zaciskaniu ręki w pięść czy podawaniu ręki na powitanie. Rozpoznanie opiera się głównie na badaniu; w razie wątpliwości pomocne bywa USG.
Z czym można pomylić łokieć tenisisty
- ucisk nerwu promieniowego w okolicy mięśnia odwracacza (tzw. zespół odwracacza),
- ból promieniujący z odcinka szyjnego kręgosłupa,
- uszkodzenie więzadeł pobocznych stawu łokciowego,
- choroba zwyrodnieniowa stawu łokciowego,
- zespół ciasnoty przedziałów powięziowych przedramienia.
Szczegółowo opisuję to schorzenie we wpisie Łokieć tenisisty.
Jak leczy się łokieć golfisty i łokieć tenisisty
Podstawą leczenia są dobrze dobrane ćwiczenia wzmacniające, stopniowo zwiększane – najpierw izometryczne (napinanie mięśni bez ruchu), potem z ruchem i obciążeniem. Ważne jest też czasowe ograniczenie ruchów, które nasilają ból, bez całkowitego unieruchamiania ręki.
Jako uzupełnienie stosuję m.in.:
- terapię manualną i pracę na tkankach miękkich,
- falę uderzeniową,
- suche igłowanie,
- masaż.
Trzeba uzbroić się w cierpliwość – poprawa zwykle przychodzi w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy. Przykładowe ćwiczenia znajdziesz w dziale ćwiczenia na łokieć tenisisty. Wykonuj je w zakresie, w którym ból pozostaje umiarkowany i nie narasta następnego dnia.
Drętwienie małego palca – nerw łokciowy
Nerwy odpowiadają za czucie (dotyk, temperatura, ból) i za ruch – przesyłają impulsy do mięśni. Gdy nerw jest uciskany lub podrażniony, mogą pojawić się zaburzenia czucia (drętwienie, mrowienie, pieczenie) oraz osłabienie mięśni. Każdy korzeń nerwowy odpowiada za czucie w określonym pasie skóry – taki obszar nazywamy dermatomem.
Najczęstszą neuropatią w okolicy łokcia jest ucisk nerwu łokciowego w rowku za nadkłykciem przyśrodkowym (to miejsce, którego uderzenie wywołuje znane uczucie „prądu” w ręce). Typowe objawy to:
- mrowienie i drętwienie 4. i 5. palca,
- osłabienie chwytu, trudność z precyzyjnymi ruchami palców,
- nasilenie objawów przy długim zginaniu łokcia – np. podczas rozmowy przez telefon lub snu z ugiętą ręką.
Fizjoterapeuta za pomocą testów neurodynamicznych może ocenić, który nerw jest podrażniony, i dobrać terapię manualną oraz ćwiczenia poprawiające ślizg nerwu względem sąsiednich tkanek. O innych przyczynach drętwienia ręki (m.in. cukrzyca, niedobory witamin z grupy B, ucisk w odcinku szyjnym) piszę we wpisie Ból i drętwienie ręki, a o ucisku nerwu łokciowego na wysokości nadgarstka – we wpisie o zespole kanału Guyona.
Kiedy pilnie do lekarza
- po upadku na rękę, gdy łokieć jest zniekształcony, mocno spuchnięty albo nie możesz go zgiąć lub wyprostować – możliwe złamanie lub zwichnięcie,
- gdy łokieć jest czerwony, gorący i obrzęknięty, zwłaszcza z gorączką – możliwe zakażenie kaletki lub stawu,
- gdy mięśnie dłoni wyraźnie słabną lub zanikają,
- gdy nagle pojawi się drętwienie lub osłabienie połowy ciała, zaburzenia mowy albo ból w klatce piersiowej promieniujący do ręki – od razu dzwoń pod 112.
Jeśli ból łokcia nie mija po 2–3 tygodniach mimo odciążenia – zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku. Stosuję m.in. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
Źródła
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, t. 1–5, PZWL, 2016.
- Kapandji I.A., Anatomia funkcjonalna stawów, t. 1–3, Edra Urban & Partner, 2014.
- Hochschild J., Anatomia funkcjonalna dla fizjoterapeutów, MedPharm, 2017.
- Shacklock M., Neurodynamika kliniczna, Edra Urban & Partner, 2008.
- Radial nerve mobilization reduces lateral elbow pain and provides short-term relief in computer users, Open Orthopaedics Journal, 2014 – PMC4209496.
