Drętwienie, mrowienie, pieczenie czy ból ręki to zwykle sygnał, że podrażniony jest nerw. Może się to dziać w kilku miejscach – od szyi, przez okolicę obojczyka i łokieć, aż po nadgarstek. Poniżej opisuję najczęstsze przyczyny i podpowiadam, kiedy trzeba działać natychmiast.
Kiedy dzwonić pod 112
Zadzwoń pod 112, jeśli drętwienie lub osłabienie ręki pojawiło się nagle i towarzyszy mu:
- opadający kącik ust lub drętwienie połowy ciała,
- trudność w mówieniu lub rozumieniu mowy,
- nagłe zaburzenia widzenia,
- ból i ucisk w klatce piersiowej, promieniujący do ręki lub żuchwy, duszność.
Takie objawy mogą oznaczać udar lub zawał serca. Liczy się każda minuta. Pilnej konsultacji lekarskiej wymaga też szybko narastające osłabienie ręki oraz drętwienie obu rąk połączone z problemami z chodzeniem.
Najczęstsze przyczyny bólu i drętwienia ręki
- kręgosłup szyjny – ucisk korzenia nerwowego, np. przez przepuklinę lub zmiany zwyrodnieniowe,
- nadgarstek – zespół cieśni nadgarstka (nerw pośrodkowy) lub, rzadziej, zespół kanału Guyona (nerw łokciowy),
- łokieć – ucisk nerwu łokciowego w okolicy wewnętrznej strony łokcia,
- okolica obojczyka – zespół górnego otworu klatki piersiowej,
- choroby ogólne – np. cukrzyca czy niedobory witamin z grupy B, które zwykle dają objawy w obu dłoniach (a często także w stopach),
- inne – bezpośredni uraz nerwu (np. przecięcie), zaburzona ruchomość nerwu względem otaczających tkanek, rzadziej zatrucia, np. ołowiem.
Nerwy mają dwie główne funkcje: czuciową (odbierają dotyk, temperaturę, ból) i ruchową (pobudzają mięśnie do pracy). Dlatego ich podrażnienie daje zarówno dziwne doznania – drętwienie, pieczenie, kłucie – jak i osłabienie, np. trudność w utrzymaniu przedmiotu w dłoni, a przy długotrwałym ucisku nawet zanik mięśni.
Drętwienie ręki a kręgosłup szyjny
Bardzo często źródło leży w szyi. Przepuklina lub zmiany zwyrodnieniowe mogą uciskać korzeń nerwu, dając ból promieniujący od karku przez bark do palców. Taki stan lekarze nazywają radikulopatią szyjną.
Każdy korzeń nerwowy odpowiada za czucie w określonym pasie skóry – nazywamy go dermatomem. Dlatego to, które palce drętwieją, podpowiada, który korzeń może być podrażniony. Wskazówka: przy ucisku w szyi objawy często nasilają się przy odchylaniu głowy do tyłu lub w bok.
Zespół cieśni nadgarstka
Klasycznym przykładem ucisku nerwu, który powoduje ból i drętwienie dłoni, jest zespół cieśni (kanału) nadgarstka. Nerw pośrodkowy, biegnący przedramieniem do dłoni, jest w nim uciskany pod więzadłem poprzecznym nadgarstka. Sprzyjają temu m.in. powtarzające się ruchy i ciągły nacisk na nadgarstek (np. w pracy) oraz zaburzony ślizg nerwu, czyli jego ograniczona ruchomość względem otaczających tkanek.
Typowe jest drętwienie, pieczenie lub mrowienie kciuka, palca wskazującego, środkowego i połowy serdecznego – szczególnie w nocy i nad ranem. Wiele osób budzi się ze zdrętwiałą dłonią i musi nią potrząsnąć. Gdy problem trwa długo, mogą słabnąć, a z czasem zanikać mięśnie kłębu kciuka.
Mrowienie przy delikatnym opukiwaniu nadgarstka (test Tinela) może sugerować podrażnienie nerwu, ale nie przesądza o rozpoznaniu. Pomaga nocna szyna utrzymująca nadgarstek prosto oraz ćwiczenia ślizgowe nerwu. Gdy słabną mięśnie kciuka, lekarz może zlecić badanie EMG (badanie przewodnictwa nerwowego) i rozważyć zabieg. Więcej przeczytasz we wpisie o zespole kanału nadgarstka.
Ucisk nerwu łokciowego
Jeśli drętwieje przede wszystkim mały palec i połowa serdecznego, winny jest zwykle nerw łokciowy. Najczęściej bywa uciskany przy łokciu – objawy nasilają się wtedy przy długim zginaniu ręki, np. podczas rozmowy przez telefon czy w nocy. Rzadziej ucisk dotyczy nadgarstka – opisuję to we wpisie o zespole kanału Guyona. O innych przyczynach dolegliwości w tej okolicy przeczytasz w artykule Ból łokcia – co to może być?
Zespół górnego otworu klatki piersiowej
Klatka piersiowa od góry przechodzi w szyję, a od dołu graniczy z jamą brzuszną. Rejon u podstawy szyi, w okolicy obojczyka, nazywa się górnym otworem klatki piersiowej. Przebiega tu wiele naczyń krwionośnych i nerwów, które biegną dalej do ręki. Na ucisk podatne są m.in.:
- splot ramienny (pęk nerwów zaopatrujących rękę),
- tętnica podobojczykowa,
- żyła podobojczykowa,
- żyła pachowa.
Ucisk tych struktur zaburza ich pracę i prowadzi do zespołu górnego otworu klatki piersiowej (ang. thoracic outlet syndrome, TOS). Najczęściej dochodzi do niego w miejscach naturalnych przewężeń:
- w szczelinie między mięśniami pochyłymi szyi,
- w przestrzeni między pierwszym żebrem a obojczykiem,
- w okolicy wyrostka kruczego łopatki.
Ucisk może wynikać z wad wrodzonych, nieprawidłowej postawy lub mieć podłoże pourazowe. Objawy zależą od tego, co zostało uciśnięte. Najczęściej jest to ból promieniujący od szyi do ramienia, drętwienie i mrowienie, osłabienie mięśni oraz uczucie ciężkości ręki. Więcej przeczytasz we wpisie o zespole górnego otworu klatki piersiowej.
Leczenie
Leczenie zależy od przyczyny. Na początku ważny jest dokładny wywiad: czy był uraz, jakie czynności wykonujesz na co dzień, kiedy objawy się nasilają. Gdy drętwienie dotyczy obu rąk lub także stóp, warto z lekarzem sprawdzić poziom cukru we krwi i ewentualne niedobory witamin.
Fizjoterapeuta za pomocą testów neurodynamicznych (sprawdzających, jak nerw znosi rozciąganie i ucisk) może ustalić, który nerw jest podrażniony i w którym miejscu. Następnie stosuje terapię manualną, która zmniejsza ucisk na nerw, oraz dobiera ćwiczenia poprawiające jego ślizg względem sąsiednich tkanek. Ćwiczenia ślizgowe wykonuje się łagodnie – mogą wywołać lekkie mrowienie, ale nie powinny nasilać bólu ani drętwienia po zakończeniu.
Gdy źródłem objawów jest szyja, pomocne mogą być ćwiczenia z zestawu ćwiczeń na ból szyi przy komputerze. Więcej o tym, jak pomagam przy dolegliwościach tej okolicy, przeczytasz na stronie o leczeniu bólu szyi.
Jeśli drętwienie ręki wraca lub trwa dłużej niż 2 tygodnie, zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku – sprawdzę, czy problem leży w szyi, łokciu czy nadgarstku. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
