Czym jest discektomia
Discektomia lędźwiowa to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu fragmentu krążka międzykręgowego (dysku), który uciska korzeń nerwowy. Wykonuje się ją najczęściej z powodu przepukliny krążka, która może powodować ból, drętwienie lub osłabienie w dolnej części pleców i w nodze. Gdy zabieg przeprowadza się przez bardzo małe nacięcie z użyciem mikroskopu, nazywa się go mikrodiscektomią. Więcej o samej przepuklinie przeczytasz we wpisie Przepuklina kręgosłupa.
Wskazania do operacji
Nie każda osoba z przepukliną krążka międzykręgowego wymaga operacji. U wielu pacjentów objawy łagodnieją po leczeniu zachowawczym. Zabieg rozważa się zwykle, gdy:
- ból i inne objawy nie ustępują mimo leczenia zachowawczego – leków przeciwbólowych, fizjoterapii czy zastrzyków sterydowych,
- występuje znaczne lub narastające osłabienie mięśni albo inne ubytki neurologiczne,
- badania obrazowe (najczęściej rezonans magnetyczny) potwierdzają, że przepuklina uciska korzeń nerwu i odpowiada za objawy.
Przebieg operacji
Podczas discektomii lędźwiowej chirurg wykonuje niewielkie nacięcie w dolnej części pleców. Następnie za pomocą specjalnych narzędzi usuwa fragment krążka, który uciska nerw. W niektórych przypadkach konieczne jest rozleglejsze postępowanie, np. usztywnienie (stabilizacja) kręgów.
Po operacji pacjent zwykle zostaje w szpitalu 1–3 dni, a w niektórych ośrodkach jest wypisywany już następnego dnia. Długość pobytu zależy od zakresu zabiegu i samopoczucia.
Pierwsze dni po operacji
Czego można się spodziewać po przebudzeniu
- Ból – najczęstsza dolegliwość. Choć operacja ma zmniejszyć ból nogi, samo nacięcie i działania w trakcie zabiegu mogą powodować ból w okolicy operowanej.
- Osłabienie i zmęczenie – typowe po znieczuleniu ogólnym.
- Drętwienie – u części pacjentów przejściowo w nodze lub w okolicy rany. Zmiany czucia, które były przed operacją, mogą ustępować stopniowo, nawet przez kilka miesięcy.
Jak kontrolować ból
- Leki przeciwbólowe – przyjmuj je zgodnie z zaleceniem lekarza i nie przekraczaj zaleconej dawki.
- Zimne okłady – przyłożone w okolicy rany (przez opatrunek lub ręcznik) mogą zmniejszyć ból i obrzęk.
Możliwe powikłania
Discektomia lędźwiowa jest uważana za bezpieczny zabieg, ale jak każda operacja wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak:
- nawrót przepukliny na tym samym poziomie (dotyczy kilku–kilkunastu procent operowanych),
- zakażenie w miejscu nacięcia,
- krwawienie,
- uszkodzenie nerwu,
- uszkodzenie opony twardej z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego,
- powikłania związane ze znieczuleniem.
Kiedy pilnie do lekarza
Natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub jedź na SOR, jeśli po operacji pojawi się:
- drętwienie lub zaburzenia czucia w kroczu i okolicy odbytu, problemy z oddaniem lub utrzymaniem moczu albo stolca, osłabienie obu nóg – to objawy zespołu ogona końskiego, które wymagają pilnej pomocy (SOR / 112),
- nowe lub narastające osłabienie nogi albo nagły powrót silnego bólu promieniującego do nogi,
- gorączka, zaczerwienienie, ucieplenie lub wyciek z rany (także przejrzystego płynu),
- silny ból głowy, który nasila się w pozycji stojącej lub siedzącej, a słabnie po położeniu się,
- ból, obrzęk i ucieplenie łydki (możliwa zakrzepica) albo duszność i ból w klatce piersiowej – wtedy od razu dzwoń pod 112.
Rehabilitacja w szpitalu
Rehabilitacja po discektomii lędźwiowej zaczyna się niemal od razu po zabiegu i jest ważnym elementem powrotu do sprawności. Już w szpitalu pacjent otrzymuje pierwsze wskazówki i ćwiczenia, które wspierają gojenie i zapobiegają powikłaniom.
Pierwsze kroki
- Wstawanie z łóżka – w zależności od zaleceń lekarza bywa możliwe już kilka godzin po operacji. Początkowo może to być trudne, ale ruch poprawia krążenie i zmniejsza ryzyko zakrzepów.
- Chodzenie – spacer po korytarzu, początkowo z pomocą personelu, jest zwykle zalecany już w pierwszej dobie po operacji.
Ćwiczenia oddechowe i ruchowe
- Głębokie oddychanie – pomaga oczyścić płuca i zapobiega powikłaniom oddechowym.
- Zginanie i prostowanie stóp – poprawia krążenie i zmniejsza ryzyko zakrzepów.
- Delikatne ruchy w stawach biodrowych i kolanowych – pomagają utrzymać ich ruchomość.
- Napinanie mięśni – np. pośladków czy brzucha, wprowadzane pod nadzorem fizjoterapeuty.
Słuchaj swojego ciała i nie przeciążaj się. Ćwiczenia wykonuj zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego i fizjoterapeuty.
Rehabilitacja w domu
Po wyjściu ze szpitala kontynuacja rehabilitacji w domu jest ważna dla pełnego powrotu do sprawności. Program domowy obejmuje zwykle:
- naukę prawidłowego wykonywania codziennych czynności: siadania, wstawania, podnoszenia przedmiotów,
- ćwiczenia mięśni stabilizujących kręgosłup,
- ćwiczenia wzmacniające nogi i ręce,
- ćwiczenia osłabionych mięśni – jeśli występuje niedowład,
- neuromobilizacje, czyli delikatne ćwiczenia poprawiające ślizg nerwu,
- stymulację czucia – jeśli występują jego zaburzenia,
- trening chodu i ćwiczenia równowagi,
- ćwiczenia ruchomości rąk i nóg,
- mobilizację blizny (po jej wygojeniu).
Codzienne czynności w pierwszych tygodniach
- Chodź regularnie – krótkie spacery po domu lub na świeżym powietrzu poprawiają krążenie i wspierają gojenie. Nie bój się chodzić.
- Zmieniaj pozycję – staraj się nie siedzieć długo bez przerwy. Jeśli siedzisz, możesz podłożyć małą poduszkę pod dolną część pleców i regularnie wstawaj.
- Ostrożnie z dźwiganiem – przez pierwsze tygodnie unikaj podnoszenia ciężkich przedmiotów.
- Ostrożnie z głębokim skłonem ze skrętem – w pierwszym okresie (często ok. 0–4 tygodni) wielu chirurgów zaleca ostrożność przy takich ruchach. Badania pokazują jednak, że wczesny powrót do codziennej aktywności jest bezpieczny – dlatego stosuj się do zaleceń swojego operatora.
Szczegóły ustala chirurg prowadzący – harmonogram zależy od rodzaju zabiegu. Każdy pacjent jest inny, a tempo rekonwalescencji może się różnić. Podane ramy czasowe są orientacyjne – jeśli czujesz, że nie jesteś jeszcze gotowy na dany etap, daj sobie trochę czasu.
Znaczenie wczesnej rehabilitacji potwierdzają badania. Przykładem jest badanie z randomizacją, w którym oceniano program fizjoterapii rozpoczęty bezpośrednio po operacji dyskopatii lędźwiowej (Ozkara i wsp., Turkish Neurosurgery 2015, PubMed 26037176).
Jak bezpiecznie wstawać z łóżka
W pierwszych dniach po zabiegu warto zadbać o sposób zmiany pozycji. Obracaj się „w jednym bloku” – tak, by barki i kolana poruszały się jednocześnie, bez skręcania tułowia.
Wstawanie z leżenia na plecach:
- Obróć się na bok, przewracając jednocześnie kolana i barki. Unikaj skręcania barków względem kolan.
- Przysuń się jak najbliżej brzegu łóżka.
- Opuść nogi poza łóżko. Ręką, która jest na górze, odepchnij się od łóżka i od razu pomóż sobie przedramieniem ręki leżącej niżej.
- Wyprostuj rękę i przejdź do siadu.
Kładzenie się z pozycji siedzącej:
- Oprzyj się na przedramieniu. Schodząc do leżenia na boku, możesz pomóc sobie drugą ręką.
- Będąc już w leżeniu na boku, przenieś nogi na łóżko.
- Obracając się z boku na plecy, poruszaj barkami i kolanami jednocześnie. Unikaj skręcania najpierw klatki piersiowej, a potem kolan (lub odwrotnie).
Ćwiczenie mięśni brzucha
Ćwiczenia zaczynaj po uzgodnieniu z lekarzem prowadzącym. Przerwij, jeśli pojawi się lub nasili ból promieniujący do nogi, drętwienie czy mrowienie.
Mięśnie brzucha współpracują z mięśniami grzbietu – zarówno przy ruchu, jak i przy stabilizacji kręgosłupa lędźwiowego. Ćwiczenia na brzuch to nie tylko „brzuszki” – są też inne, bezpieczne dla odcinka lędźwiowego. Oto przykład dla górnej części przedniej ściany brzucha.
Leżenie na plecach to bezpieczna pozycja – kręgosłup lędźwiowy jest ustabilizowany, a ruch wykonuje się z dala od miejsca operowanego (porusza się głowa).
- Połóż się na plecach z ugiętymi nogami i weź spokojny wdech.
- Z wydechem unieś nieznacznie głowę – poczujesz napięcie mięśni brzucha.
- Wróć do pozycji wyjściowej. Wykonaj 3 serie po 10 powtórzeń.
Ćwiczenie mięśni grzbietu
Mięśnie grzbietu odgrywają dużą rolę w stabilności i prawidłowej pracy kręgosłupa lędźwiowego, dlatego warto je wzmacniać. W tym ćwiczeniu priorytetem nadal jest ochrona operowanego miejsca – odcinek lędźwiowy nie wykonuje ruchu, a pracują mięśnie stabilizujące kręgosłup.
- Połóż się na brzuchu i weź wdech.
- Z wydechem unieś rękę wyprostowaną w łokciu, utrzymaj 3 sekundy i powoli opuść.
- Wykonaj 3 serie po 10 powtórzeń.
Ćwicz w zakresie bez bólu. Jeśli pojawi się ból promieniujący do nogi, drętwienie lub mrowienie – przerwij i skonsultuj się z fizjoterapeutą lub lekarzem.
E-book i wizyta
Powyższe informacje są częścią mojego e-booka o fizjoterapii po operacji przepukliny w odcinku lędźwiowym.
Z e-booka dowiesz się:
- czego unikać zaraz po operacji,
- na jakie etapy dzieli się okres pooperacyjny,
- jak bezpiecznie zmieniać pozycję,
- jakie ćwiczenia wykonywać i kiedy.
E-book kupisz tutaj: https://fizjoterapeuta-sanok.pl/e-book/
Rehabilitację po operacji kręgosłupa prowadzę w terminie uzgodnionym z operatorem – szczegóły znajdziesz na stronie rehabilitacja pooperacyjna. Pomagam też osobom z bólem kręgosłupa leczonym bez operacji (ból kręgosłupa).
Jeśli jesteś po operacji przepukliny lędźwiowej lub dopiero się do niej przygotowujesz – zapraszam do mojego gabinetu w Sanoku. Wolny termin sprawdzisz w kalendarzu online, możesz też zadzwonić: 508 813 267.
